لە درێژەی ئەم مۆنۆگرافییە فەلسەفییەدا، دژە بە قووڵترین و ڕوونترین چینەکانی بیرۆکەی ساتۆشی ناکاموتۆ دەبینین؛ ڕستەگەلێک کە بس...
لە درێژەی ئەم مۆنۆگرافییە فەلسەفییەدا، دژە بە قووڵترین و ڕوونترین چینەکانی بیرۆکەی ساتۆشی ناکاموتۆ دەبینین؛ ڕستەگەلێک کە بنەمای خەیاڵە بۆماوەییەکان هەڵتەکێنن و دەمامک لە دەموچاوی ڕاستەقینەی دەسەڵات دەنێنەوە.
٥. لێدانی کۆتایی لە پەیکەری بانکی
> «بانکەکان لە پاراستنی یەدەگەکانماندا بە شێوەیەکی مەترسیدار کارا نین. ئەوان پارەکەی ئێوە بە کەسانی تر قەرز دەدەن و لە بەرامبەر بڕێکی کەم لەو پارەیەدا، پڕوپاگەندەی مەترسی دروست دەکەن.»
بناغەی سیستەمی بانکیی سنتی لەسەر درۆیەکی ڕێکخراو بنیاد نەراوە: خەیاڵی یەدەگی بەش بەش (Fractional-Reserve Banking). بانکەکان ئەو پارەیەی هی ئێوەیە، لە سووڕەکانی قاتی دەستکاری خۆیاندا بەکاری دێنن و لە بەرامبەردا، ژمارەیەک لەسەر شاشەی پیشاندەر پێشان دەدەن. ئەمە هەمان ئەو خاڵەیە کە ئابووری دەبێتە قیمارخانە. ساتۆشی ئەم پێکھاتە مشەخۆرەی رووت کردەوە؛ سیستەمێک کە تیایدا سوودی ژمارەیەکی کەم، لەسەر چیاوەی قەرز و دڵەڕاوکێی ملیۆنان مرۆڤی تری دروست بووە. بیتکۆین ئەم زنجیرە نەبینراوەی پچڕاند بۆ ئەوەی هەر تاکێک، خۆی فەرمانڕەوای ڕه‌های کلیلە تایبەتەکانی دارایی خۆی بێت.
٦. پیرۆزی کۆد و مەرگی ناوەندەکان
> «ئێمە لە جیاتی سیستەمی متمانەی سنتی، خەریکی دروستکردنی سیستەمی متمانەی پشتئەستوور بە نهێنیکردنین؛ سیستەمێک کە لەسەر بنەمای سەلماندن بنیاد نەراوە، بەڵکو لەسەر بنەمای بەڵێنە.»
لە جیهانی کۆندا، مرۆڤەکان بۆ ئەنجامدانی بچووکترین ئاڵوگۆڕ پێویستیان بە پێشکەشکردنی باج هەبوو بە ناوەندەکان؛ لە قاچاخچی و فەرمانگەی تۆمارکردنەوە بگیرە تا دەگاتە دەوڵەتەکان و بانکە فرەنەتەوەییەکان. هەر ناوەندێک، بەشێک لە سەربەخۆیی تاكەکەسیی ئێوەی دەخوارد و لە بەرامبەردا، ئاسایشێکی پڕ لە درۆی پێشکەش دەکردین. ساتۆشی بە ئەندازیاریکردنی پرۆتۆکۆڵی هاوتا-بە-هاوتا (Peer-to-Peer)، ناوەندەکانی بە تەواوی لە هاوکێشەکە سڕییەوە. ئەو سەلماندی کە ماتماتیک و کۆدی سەرچاوە-کراوە، زۆر پارێزراوتر، دادپەروەرانەتر و پاکتر لە بەڵێنە واژۆکراوەکانی سیاسەتمەداران کار دەکەن.
٧. تەنیایی بنەڕەتی داهێنەر
> «ئەگەر پێتان وایە ئەم بیرۆکەیە کار ناکات، بەداخەوەم، بەڵام من کاتم نییە دابنیشم و هەموو شتێک لە سەرەتاوە ڕوون بکەمەوە.»
ئەم ڕستەیە، وێنەی تەواوی نەبەردێکی زیرەکە لە بەرامبەر نەزانی کۆمەڵایەتی سەردەمدا. مێژووی مرۆڤ پڕە لە دوورخستنەوەی ئەوانەی کە ڕاستییەکەیان پێش کاتی ئاشکراکردنی بینیبوو. گالیلۆیان ناچار بە بێدەنگی کرد، برونۆیان لە ئاگردا سووتاند و پەیڕەوانی لۆژیکی ڕووتیان بە قاچکرد. ساتۆشی بەڵام لە ڕەگەزێکی تر بوو؛ ئەو نەویست ببێتە ڕاهێنەری ڕەوشت یان بانگەشەسازی سیاسەت. ئەو کۆدەکەی نووسی، تۆڕەکەی هەڵکرد و لە تاریکیدا ون بوو بۆ ئەوەی بسەلمێنێت کە ڕاستییە مەزنەکە، سواڵکەری پەسەندکردنی بینەری خەواڵوو نییە؛ ڕاستی، خۆی ڕێگەی خۆی بۆ داهاتوو دەكاتەوە.
#ساتۆشی_ناکاموتۆ #فلسفەی_پارە #بیتکۆین #ئابووری_سیاسی
٥. لێدانی کۆتایی لە پەیکەری بانکی
> «بانکەکان لە پاراستنی یەدەگەکانماندا بە شێوەیەکی مەترسیدار کارا نین. ئەوان پارەکەی ئێوە بە کەسانی تر قەرز دەدەن و لە بەرامبەر بڕێکی کەم لەو پارەیەدا، پڕوپاگەندەی مەترسی دروست دەکەن.»
بناغەی سیستەمی بانکیی سنتی لەسەر درۆیەکی ڕێکخراو بنیاد نەراوە: خەیاڵی یەدەگی بەش بەش (Fractional-Reserve Banking). بانکەکان ئەو پارەیەی هی ئێوەیە، لە سووڕەکانی قاتی دەستکاری خۆیاندا بەکاری دێنن و لە بەرامبەردا، ژمارەیەک لەسەر شاشەی پیشاندەر پێشان دەدەن. ئەمە هەمان ئەو خاڵەیە کە ئابووری دەبێتە قیمارخانە. ساتۆشی ئەم پێکھاتە مشەخۆرەی رووت کردەوە؛ سیستەمێک کە تیایدا سوودی ژمارەیەکی کەم، لەسەر چیاوەی قەرز و دڵەڕاوکێی ملیۆنان مرۆڤی تری دروست بووە. بیتکۆین ئەم زنجیرە نەبینراوەی پچڕاند بۆ ئەوەی هەر تاکێک، خۆی فەرمانڕەوای ڕه‌های کلیلە تایبەتەکانی دارایی خۆی بێت.
٦. پیرۆزی کۆد و مەرگی ناوەندەکان
> «ئێمە لە جیاتی سیستەمی متمانەی سنتی، خەریکی دروستکردنی سیستەمی متمانەی پشتئەستوور بە نهێنیکردنین؛ سیستەمێک کە لەسەر بنەمای سەلماندن بنیاد نەراوە، بەڵکو لەسەر بنەمای بەڵێنە.»
لە جیهانی کۆندا، مرۆڤەکان بۆ ئەنجامدانی بچووکترین ئاڵوگۆڕ پێویستیان بە پێشکەشکردنی باج هەبوو بە ناوەندەکان؛ لە قاچاخچی و فەرمانگەی تۆمارکردنەوە بگیرە تا دەگاتە دەوڵەتەکان و بانکە فرەنەتەوەییەکان. هەر ناوەندێک، بەشێک لە سەربەخۆیی تاكەکەسیی ئێوەی دەخوارد و لە بەرامبەردا، ئاسایشێکی پڕ لە درۆی پێشکەش دەکردین. ساتۆشی بە ئەندازیاریکردنی پرۆتۆکۆڵی هاوتا-بە-هاوتا (Peer-to-Peer)، ناوەندەکانی بە تەواوی لە هاوکێشەکە سڕییەوە. ئەو سەلماندی کە ماتماتیک و کۆدی سەرچاوە-کراوە، زۆر پارێزراوتر، دادپەروەرانەتر و پاکتر لە بەڵێنە واژۆکراوەکانی سیاسەتمەداران کار دەکەن.
٧. تەنیایی بنەڕەتی داهێنەر
> «ئەگەر پێتان وایە ئەم بیرۆکەیە کار ناکات، بەداخەوەم، بەڵام من کاتم نییە دابنیشم و هەموو شتێک لە سەرەتاوە ڕوون بکەمەوە.»
ئەم ڕستەیە، وێنەی تەواوی نەبەردێکی زیرەکە لە بەرامبەر نەزانی کۆمەڵایەتی سەردەمدا. مێژووی مرۆڤ پڕە لە دوورخستنەوەی ئەوانەی کە ڕاستییەکەیان پێش کاتی ئاشکراکردنی بینیبوو. گالیلۆیان ناچار بە بێدەنگی کرد، برونۆیان لە ئاگردا سووتاند و پەیڕەوانی لۆژیکی ڕووتیان بە قاچکرد. ساتۆشی بەڵام لە ڕەگەزێکی تر بوو؛ ئەو نەویست ببێتە ڕاهێنەری ڕەوشت یان بانگەشەسازی سیاسەت. ئەو کۆدەکەی نووسی، تۆڕەکەی هەڵکرد و لە تاریکیدا ون بوو بۆ ئەوەی بسەلمێنێت کە ڕاستییە مەزنەکە، سواڵکەری پەسەندکردنی بینەری خەواڵوو نییە؛ ڕاستی، خۆی ڕێگەی خۆی بۆ داهاتوو دەكاتەوە.
#ساتۆشی_ناکاموتۆ #فلسفەی_پارە #بیتکۆین #ئابووری_سیاسی
دەقی ئەسڵی فارسی · بینینی ئەم پۆستە لە تێلێگرام ↗ · کردنەوە لە ئەرشیڤ · 💬 گفتوگۆ لە گرووپی تێلێگرامی Coin_Kurd · فێرکارییە، ئامۆژگاریی دارایی نییە.