🪙 مشتومڕی بێلایەنی؛ تاقیکردنەوە گەورەکەی داهاتووی بیتکۆین
🪙 مشتومڕی بێلایەنی؛ تاقیکردنەوە گەورەکەی داهاتووی بیتکۆین
هەندێک جار گەورەترین هەڕەشە بۆ سیستەمێک، لە دەرەوە نایەت؛ لەو ساتەوە دەست پێدەکات کە بڕیار دەدات بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەک، لە بنەماکانی خۆی دوور بکەوێتەوە.
ئەمە ڕێک ئەو خاڵەیە کە مشتومڕی دەوری BIP 110ی کردووەتە یەکێک لە گرنگترین گفتوگۆکانی ساڵانی ئەم دواییەی بیتکۆین. زۆر کەس وا دەزانن ناکۆکییەکە لەسەر Ordinals یان Runes ـە، بەڵام ئەگەر کەمێک قووڵتر سەیر بکەین، دەبینین بابەتەکە زۆر بنەڕەتیترە لەم قسانە. پرسیاری ڕاستەقینە ئەوە نییە کە «ئایا ئەم داتایانە سوودبەخشن یان نا»؛
پرسیارەکە ئەوەیە کە کێ مافی هەیە دیاری بکات بیتکۆین بۆ چ مەبەستێک بەکاربهێنرێت؟
مایکڵ سەیلەر دژایەتییەکەی لە گۆشەیەکی ترەوە دەخاتە ڕوو؛ گۆشەیەک کە بە بڕوای من شایەنی بیرلێکردنەوەی زیاترە. ئەو داکۆکی لە Ordinals ناکات، بەڵکو داکۆکی لە بێلایەنیی پرۆتۆکۆڵ دەکات. لە ڕوانگەی ئەوەوە، بیتکۆین نابێت دەربارەی نیەتی بەکارهێنەران حوکم بدات. بلۆکچەین تەنها بایتەکان دەبینێت، نەک هاندەری پشتیانەوە. ئەوەی ئەمڕۆ هەندێک کەس پێی دەڵێن «سپام»، لەوانەیە سبەی ژێرخانی داهێنانێکی دارایی بێت کە هێشتا تەنانەت خەیاڵیشمان لێ نەکردووەتەوە.
ئەم خاڵە هەمیشە بە قوتابییەکانم دەڵێم: گەورەترین هەڵە لە تەکنەلۆژیادا، حوکمدانە لەسەر داهاتوو بە پێوەرەکانی ئەمڕۆ. مێژووی ئینتەرنێت پڕە لەو نموونانەی کە تەکنەلۆژیا تازە سەرهەڵداوەکان، لە سەرەتای ڕێگاکەیاندا بە بێسوود یان تەنانەت بێزارکەر دادەنران. ئەگەر ئەو کاتە کەسێک تەنها لەسەر بنەمای بەکارهێنانی سەرەتاییان بڕیاری لابردنیانی بدایە، زۆرێک لەو خزمەتگوزارییانەی ئەمڕۆ بە شتێکی بەدیهی دەیانزانین هەرگیز لەدایک نەدەبوون.
بێگومان ئەمە بەو مانایە نییە کە نیگەرانیی ڕەخنەگران بێبنەمایە. داگیرکردنی بۆشایی بلۆک، زیادبوونی کرێکان و فشار لەسەر نۆدەکان، نیگەرانیی ڕاستەقینەن. بەڵام پرسیاری بنەڕەتی لێرەدایە:
ئایا دەبێت هەموو کێشەیەک بە گۆڕینی یاساکانی کۆدەنگی چارەسەر بکرێت؟
کۆدەنگی، دڵی بیتکۆینە. ئەمە هەمان ئەو چینەیە کە ئاسایشی تۆڕ، خستنەڕووی سنووردار و دروستیی مامەڵەکان لەسەری بنیات نراوە. هەر گۆڕانکارییەک لەم چینەدا دەبێت بۆ ئەو هەڕەشانە بێت کە بوونی تۆڕەکە دەخەنە مەترسییەوە؛ نەک بۆ ناکۆکی لەسەر ئەوەی کام بەکارهێنانمان پێ خۆشە و کامیان نا. ئەگەر ئەمڕۆ کۆدەنگی بگۆڕین بۆ لابردنی جۆرێک لە مامەڵە، سبەی چ گەرەنتییەک هەیە کە گرووپێکی تر بەکارهێنانێکی تر قەدەغە نەکات؟ لەوانەیە ئەمڕۆ ئامانج Ordinals بێت، سبەی ئامرازەکانی پاراستنی تایبەتمەندیی کەسی، دووسبەی ستەیبڵکۆینەکان یان هەر بەکارهێنانێک کە لەگەڵ حەزی زۆرینەدا نەگونجێت.
لێرەدایە کە ڕستەکەی سەیلەر مانایەکی قووڵتر وەردەگرێت: «بیتکۆین پێویستی بە پاسەوانانی پاکی نییە؛ پێویستی بە پاسەوانانی بێلایەنی هەیە.» ئەم ڕستەیە تەنها دروشمێک نییە؛ کورتەی ئەو فەلسەفەیەیە کە بیتکۆین لەسەر بنەمای ئەو دروستکراوە. پرۆتۆکۆڵێک کە بڕیارە جیهانی بێت، ناتوانێت بەپێی پەسەند یان ناپەسەندی گرووپێکی تایبەت کار بکات.
لە لایەکی ترەوە، نابێت لەبیرمان بچێت کە بیتکۆین لە سەرەتاوە میکانیزمی هەبووە بۆ بەڕێوەبردنی سەرچاوە سنووردارەکانی خۆی. بۆشایی بلۆک بەخۆڕایی نییە؛ بازاڕی کرێکان دیاری دەکات کێ ئامادەیە بۆ بەکارهێنانی تێچووی زیاتر بدات. کانکارانیش لەسەر بنەمای هاندەری ئابووری بڕیار دەدەن کام مامەڵانە بخەنە ناو بلۆکەوە. ئەمە واتە خودی تۆڕەکە ئامرازی هەیە بۆ ڕێکخستنی هاوسەنگی، بێ ئەوەی پێویست بکات یاسا بنەڕەتییەکانی دووبارە بنووسرێنەوە.
خاڵێکی سەرنجڕاکێشتر ئەوەیە کە تەنانەت ئەگەر BIP 110 پەسەند بکرێت، بە ئەگەری زۆر ڕێگای تەکنیکی بۆ تێپەڕاندنی زۆرێک لە سنووردارکردنەکانی بوونی دەبێت. واتە لەوانەیە تێچووی داهێنان هەمیشەیی بێت، بەڵام ئەنجامی چاوەڕوانکراویش بە تەواوی بەدەست نەیەت. ئەمە هەمان ئەو شوێنەیە کە دەبێت لە خۆمان بپرسین:
ئایا شایەنی ئەوەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەک کە لەوانەیە بە تەواویش چارەسەر نەبێت، بنەمای بێلایەنیی پرۆتۆکۆڵ لاواز بکەین؟
لە ئێستاشدا نابێت ئەم بابەتە زیاد لە پێویست گەورە بکرێت. سیگناڵدانی کانکاران هێشتا لە یەک لەسەد کەمترە و دوورییەکی زۆری لە سنووری چالاککردنەوە هەیە. بۆیە ئەوەی ئەمڕۆ دەیبینین، زیاتر لەوەی فۆرکێکی نزیک بێت، مشتومڕێکی فەلسەفییە دەربارەی داهاتووی بیتکۆین؛ مشتومڕێک کە دیاری دەکات ئەم تۆڕە لە دەیەکانی داهاتوودا چۆن پەرە دەسێنێت.
ئەو وانەیەی دەمەوێت لەم ڕووداوەوە لەگەڵ خۆتی ببەیت، تەنها دەربارەی بیتکۆین نییە.
هەر کاتێک بینیت بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەکی کورتخایەن، پێشنیار دەکرێت یەکێک لە بنەما بنەڕەتییەکانی سیستەمێک وەلا بنرێت، ڕاوەستە. مێژوو نیشانی داوە کە سیستەمە گەورەکان بەزۆری نەک بە یەک بڕیاری هەڵە، بەڵکو بە کۆمەڵێک هەڵاوێردەی بچووک لە ڕێڕەوی سەرەکیی خۆیان لادەدەن. هەر هەڵاوێردەیەک لە کاتی خۆیدا لۆژیکی دەردەکەوێت، بەڵام کاتێک لە پاڵ یەکتردا دادەنرێن، ناسنامە سەرەتاییەکەی ئەو سیستەمە دەگۆڕن.
هێزی ڕاستەقینەی بیتکۆین تەنها لە دەگمەنبوونیدا نییە؛ لەوەدایە کە یاساکانی بۆ هەمووان وەک یەک جێبەجێ دەکرێن، تەنانەت بۆ ئەو مامەڵانەی کە لەوانەیە زۆر کەس حەزیان لێ نەبێت.
#بۆچوونم
هەندێک جار گەورەترین هەڕەشە بۆ سیستەمێک، لە دەرەوە نایەت؛ لەو ساتەوە دەست پێدەکات کە بڕیار دەدات بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەک، لە بنەماکانی خۆی دوور بکەوێتەوە.
ئەمە ڕێک ئەو خاڵەیە کە مشتومڕی دەوری BIP 110ی کردووەتە یەکێک لە گرنگترین گفتوگۆکانی ساڵانی ئەم دواییەی بیتکۆین. زۆر کەس وا دەزانن ناکۆکییەکە لەسەر Ordinals یان Runes ـە، بەڵام ئەگەر کەمێک قووڵتر سەیر بکەین، دەبینین بابەتەکە زۆر بنەڕەتیترە لەم قسانە. پرسیاری ڕاستەقینە ئەوە نییە کە «ئایا ئەم داتایانە سوودبەخشن یان نا»؛
پرسیارەکە ئەوەیە کە کێ مافی هەیە دیاری بکات بیتکۆین بۆ چ مەبەستێک بەکاربهێنرێت؟
مایکڵ سەیلەر دژایەتییەکەی لە گۆشەیەکی ترەوە دەخاتە ڕوو؛ گۆشەیەک کە بە بڕوای من شایەنی بیرلێکردنەوەی زیاترە. ئەو داکۆکی لە Ordinals ناکات، بەڵکو داکۆکی لە بێلایەنیی پرۆتۆکۆڵ دەکات. لە ڕوانگەی ئەوەوە، بیتکۆین نابێت دەربارەی نیەتی بەکارهێنەران حوکم بدات. بلۆکچەین تەنها بایتەکان دەبینێت، نەک هاندەری پشتیانەوە. ئەوەی ئەمڕۆ هەندێک کەس پێی دەڵێن «سپام»، لەوانەیە سبەی ژێرخانی داهێنانێکی دارایی بێت کە هێشتا تەنانەت خەیاڵیشمان لێ نەکردووەتەوە.
ئەم خاڵە هەمیشە بە قوتابییەکانم دەڵێم: گەورەترین هەڵە لە تەکنەلۆژیادا، حوکمدانە لەسەر داهاتوو بە پێوەرەکانی ئەمڕۆ. مێژووی ئینتەرنێت پڕە لەو نموونانەی کە تەکنەلۆژیا تازە سەرهەڵداوەکان، لە سەرەتای ڕێگاکەیاندا بە بێسوود یان تەنانەت بێزارکەر دادەنران. ئەگەر ئەو کاتە کەسێک تەنها لەسەر بنەمای بەکارهێنانی سەرەتاییان بڕیاری لابردنیانی بدایە، زۆرێک لەو خزمەتگوزارییانەی ئەمڕۆ بە شتێکی بەدیهی دەیانزانین هەرگیز لەدایک نەدەبوون.
بێگومان ئەمە بەو مانایە نییە کە نیگەرانیی ڕەخنەگران بێبنەمایە. داگیرکردنی بۆشایی بلۆک، زیادبوونی کرێکان و فشار لەسەر نۆدەکان، نیگەرانیی ڕاستەقینەن. بەڵام پرسیاری بنەڕەتی لێرەدایە:
ئایا دەبێت هەموو کێشەیەک بە گۆڕینی یاساکانی کۆدەنگی چارەسەر بکرێت؟
کۆدەنگی، دڵی بیتکۆینە. ئەمە هەمان ئەو چینەیە کە ئاسایشی تۆڕ، خستنەڕووی سنووردار و دروستیی مامەڵەکان لەسەری بنیات نراوە. هەر گۆڕانکارییەک لەم چینەدا دەبێت بۆ ئەو هەڕەشانە بێت کە بوونی تۆڕەکە دەخەنە مەترسییەوە؛ نەک بۆ ناکۆکی لەسەر ئەوەی کام بەکارهێنانمان پێ خۆشە و کامیان نا. ئەگەر ئەمڕۆ کۆدەنگی بگۆڕین بۆ لابردنی جۆرێک لە مامەڵە، سبەی چ گەرەنتییەک هەیە کە گرووپێکی تر بەکارهێنانێکی تر قەدەغە نەکات؟ لەوانەیە ئەمڕۆ ئامانج Ordinals بێت، سبەی ئامرازەکانی پاراستنی تایبەتمەندیی کەسی، دووسبەی ستەیبڵکۆینەکان یان هەر بەکارهێنانێک کە لەگەڵ حەزی زۆرینەدا نەگونجێت.
لێرەدایە کە ڕستەکەی سەیلەر مانایەکی قووڵتر وەردەگرێت: «بیتکۆین پێویستی بە پاسەوانانی پاکی نییە؛ پێویستی بە پاسەوانانی بێلایەنی هەیە.» ئەم ڕستەیە تەنها دروشمێک نییە؛ کورتەی ئەو فەلسەفەیەیە کە بیتکۆین لەسەر بنەمای ئەو دروستکراوە. پرۆتۆکۆڵێک کە بڕیارە جیهانی بێت، ناتوانێت بەپێی پەسەند یان ناپەسەندی گرووپێکی تایبەت کار بکات.
لە لایەکی ترەوە، نابێت لەبیرمان بچێت کە بیتکۆین لە سەرەتاوە میکانیزمی هەبووە بۆ بەڕێوەبردنی سەرچاوە سنووردارەکانی خۆی. بۆشایی بلۆک بەخۆڕایی نییە؛ بازاڕی کرێکان دیاری دەکات کێ ئامادەیە بۆ بەکارهێنانی تێچووی زیاتر بدات. کانکارانیش لەسەر بنەمای هاندەری ئابووری بڕیار دەدەن کام مامەڵانە بخەنە ناو بلۆکەوە. ئەمە واتە خودی تۆڕەکە ئامرازی هەیە بۆ ڕێکخستنی هاوسەنگی، بێ ئەوەی پێویست بکات یاسا بنەڕەتییەکانی دووبارە بنووسرێنەوە.
خاڵێکی سەرنجڕاکێشتر ئەوەیە کە تەنانەت ئەگەر BIP 110 پەسەند بکرێت، بە ئەگەری زۆر ڕێگای تەکنیکی بۆ تێپەڕاندنی زۆرێک لە سنووردارکردنەکانی بوونی دەبێت. واتە لەوانەیە تێچووی داهێنان هەمیشەیی بێت، بەڵام ئەنجامی چاوەڕوانکراویش بە تەواوی بەدەست نەیەت. ئەمە هەمان ئەو شوێنەیە کە دەبێت لە خۆمان بپرسین:
ئایا شایەنی ئەوەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەک کە لەوانەیە بە تەواویش چارەسەر نەبێت، بنەمای بێلایەنیی پرۆتۆکۆڵ لاواز بکەین؟
لە ئێستاشدا نابێت ئەم بابەتە زیاد لە پێویست گەورە بکرێت. سیگناڵدانی کانکاران هێشتا لە یەک لەسەد کەمترە و دوورییەکی زۆری لە سنووری چالاککردنەوە هەیە. بۆیە ئەوەی ئەمڕۆ دەیبینین، زیاتر لەوەی فۆرکێکی نزیک بێت، مشتومڕێکی فەلسەفییە دەربارەی داهاتووی بیتکۆین؛ مشتومڕێک کە دیاری دەکات ئەم تۆڕە لە دەیەکانی داهاتوودا چۆن پەرە دەسێنێت.
ئەو وانەیەی دەمەوێت لەم ڕووداوەوە لەگەڵ خۆتی ببەیت، تەنها دەربارەی بیتکۆین نییە.
هەر کاتێک بینیت بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەکی کورتخایەن، پێشنیار دەکرێت یەکێک لە بنەما بنەڕەتییەکانی سیستەمێک وەلا بنرێت، ڕاوەستە. مێژوو نیشانی داوە کە سیستەمە گەورەکان بەزۆری نەک بە یەک بڕیاری هەڵە، بەڵکو بە کۆمەڵێک هەڵاوێردەی بچووک لە ڕێڕەوی سەرەکیی خۆیان لادەدەن. هەر هەڵاوێردەیەک لە کاتی خۆیدا لۆژیکی دەردەکەوێت، بەڵام کاتێک لە پاڵ یەکتردا دادەنرێن، ناسنامە سەرەتاییەکەی ئەو سیستەمە دەگۆڕن.
هێزی ڕاستەقینەی بیتکۆین تەنها لە دەگمەنبوونیدا نییە؛ لەوەدایە کە یاساکانی بۆ هەمووان وەک یەک جێبەجێ دەکرێن، تەنانەت بۆ ئەو مامەڵانەی کە لەوانەیە زۆر کەس حەزیان لێ نەبێت.
#بۆچوونم
دەقی ئەسڵی فارسی · بینینی ئەم پۆستە لە تێلێگرام ↗ · کردنەوە لە ئەرشیڤ · 💬 گفتوگۆ لە گرووپی تێلێگرامی Coin_Kurd · فێرکارییە، ئامۆژگاریی دارایی نییە.