چندی پیش نشریه معتبر نیویورک تایمز در گزارشی جامع از انگیزه بالای فیسبوک و تلگرام برای ورود به دنیای بلاک چین و ارزهای دیجیتال نوشت. ترجمه کامل این مقاله را در ادامه میخوانیم.
برخی از بزرگترین شرکتهای فعال پیامرسان در اینترنت امیدوارند با بهرهگیری از طیف گسترده کاربران خود، در زمینه عرضه ارزهای دیجیتال به موفقیت دست یابند.
فیسبوک، تلگرام و نیز سیگنال، برنامههایی جدی را برای عرضه ارز دیجیتال ویژه خود در ماههای پیش رو طراحی کردهاند. به این ترتیب، کاربران این پیامرسانها میتوانند از طریق این سامانهها، مبلغ موردنظر را به سایر کاربران عضو همان سامانه ارسال کنند. این فرایند شباهت زیادی به عملکرد فعلی پیپال دارد.
با اینکه هر سه این شرکتها، اطلاعات چندانی درباره روند پروژه خود ارائه نمیکنند، فیسبوک در این میان محافظهکارانهتر عمل کرده و عملیات طراحی این ارز دیجیتال را بهشکلی کاملا محرمانه پیش میبرد. فیسبوک قرار است توکنی را برای کاربران واتساپ طراحی کند. کاربران واتساپ میتوانند مبلغ دلخواه خود را از طریق این برنامه به دوستان و آشنایان خود ارسال کنند.
بر اساس اطلاعات به دست آمده از منابعی که نخواستند نامشان فاش شود، پروژه فیسبوک آن قدر پیشرفت داشته که حتی مذاکراتی نیز با برخی صرافیهای معروف ارز دیجیتال به عمل آورده است. این مذاکرات درباره فرایند فروش این ارز دیجیتال به مشتریان بوده است.
تلگرام نیز پیامرسان دیگری است که برنامهای مشابه در دست اجرا دارد. تخمینها نشان میدهد که تلگرام حدود ۳۰۰ میلیون کاربر از سراسر جهان دارد.
سیگنال هم یک پیامرسان معروف است که در میان علاقمندان به فناوری و نیز کسانی که به حریم خصوصی و محرمانگی دادههای تبادل شده اهمیت میدهند، از محبوبیت بالایی برخوردار است. این پیامرسان نیز پروژهای برای عرضه ارز دیجیتال ویژه خود دارد. افزون بر این، دو پیامرسان بزرگ کرهجنوبی و ژاپن یعنی کاکائو (Kakao) و لاین (Line) نیز اعلام کردهاند که پروژههایی با محوریت فناوری بلاک چین و عرضه توکن دنبال میکنند.
همه این شرکتهای بزرگ از یک مزیت ارزشمند نسبت به سایر ارزهای دیجیتال برخوردارند و آن هم اینکه بهراحتی میتوانند کیف پول ارز دیجیتال را در اختیار صدها میلیون کاربر خود قرار دهند.
همه این پروژهها بهدنبال فتح بازاری هستند که طی چند سال اخیر بهشدت مورد توجه کاربران بوده است. شرکت ونمو (Venmo) که در زمینه پردازش پرداختهای آنلاین فعالیت دارد با ایجاد امکان پرداخت با گوشی، حوزه فعالیت خود را از ایالات متحده به سراسر جهان گسترش داد. در چین نیز بسیاری از کاربران از خدمات پرداخت پیامرسان محبوب این کشور آسیایی یعنی ویچت (WeChat) استفاده میکنند.
اریک ملتزر (Eric Meltzer) که همبنیانگذار صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر پریمیتیو ونچرز (Primitive Ventures) است، میگوید:
این روند به معنای واقعی، جذابترین اتفاقی است که هماکنون در دنیای ارزهای دیجیتال در حال وقوع است. هر کدام از این پیامرسانها مزیتهای منحصربهفردی دارند و تماشای رقابت آنها بسیار جذاب خواهد بود.
صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر پریمیتیو ونچرز بهصورت تخصصی در حوزه ارزهای دیجیتال فعالیت دارد.
فیسبوک از ارائه جزئیات درباره سکه دیجیتالیاش خودداری میکند. سایر شرکتها نیز تمایلی به دادن اطلاعات بیشتر درباره پروژههای خود ندارند. به نظر میرسد بیشتر این شرکتها در حال کار بر روی سکههای دیجیتالی هستند که بر روی شبکهای غیرمتمرکز از رایانهها قرار میگیرد و به این ترتیب، ایجاد و مدیریت آنها تا حد زیادی به نظارت شرکت ارائهدهنده صورت میگیرد.
این ارزهای دیجیتال درست همانند بیت کوین، عمل انتقال پول از کشوری به کشوری دیگر را تا حد زیادی ساده میکنند. این امر بهویژه برای کاربران در کشورهای در حال توسعهای که برای دسترسی به بانک و خرید آنلاین با دشواریهایی روبرو هستند، ارزشمند خواهد بود.
همچنین ظاهرا در پروژههای تعریف شده توسط این پیامرسانها، از فرایند استخراج که حجم زیادی انرژی مصرف میکند (همانند فرایند استخراج بیت کوین) خبری نیست.
البته این شرکتهای پیامرسان نیز احتمالا باید با همان مشکلات و تنگناهای قانونی و فنی که بیت کوین با آن روبروست، دستوپنجه نرم کنند.
نبودِ یک نهاد مرکزی برای ارزهای دیجیتال (نظیر بانک یا دولت) سبب میشود تبهکاران و کلاهبرداران بتوانند از این خلاء سوءاستفاده کنند. همچنین ماهیت فنی زیرساخت این ارزهای دیجیتال نیز به گونهای است که امکان پردازش حجم زیادی از تراکنشها را ندارد.
ریچارد ما (Richard Ma)، مدیر اجرایی شرکت کوانتاستمپ (Quantstamp) که در زمینه امنیت ارزهای دیجیتال فعال است، میگوید:
همه این ارزهای دیجیتال جدید دقیقا با همان محدودیتهای فنی ارزهای دیجیتال دیگر روبرو خواهند شد.
همه این شرکتها، حجم قابلتوجهی از منابع را برای پیشبرد این پروژهها اختصاص دادهاند. این در حالی است که در سال گذشته میلادی، قیمت ارزهای دیجیتال در بازار با افت قابل توجهی روبرو بوده است.
در فیسبوک، بیش از ۵۰ مهندس بر روی پروژه ارز دیجیتال این شرکت کار میکنند. اطلاعات موجود نشان میدهد فیسبوک هر از گاهی فهرستی از نیازمندیهای شغلی خود را در این زمینه منتشر میکند.
دیوید مارکوس (David Marcus) پروژه ارز دیجیتال فیسبوک را مدیریت میکند. آقای مارکوس که چهرهای شناختهشده در حوزه فینتک به شمار میرود، در گذشته مدیر پیپال بوده است. او سال گذشته و پس از اینکه تلگرام توانست ۱.۷ میلیارد دلار سرمایه از طریق عرضه اولیه سکه (ICO) جمعآوری کند، به فیسبوک پیوست.
فیسبوک تدابیر امنیتی شدیدی را برای جلوگیری از درز اطلاعات مربوط به این پروژه اعمال کرده است. بر اساس اعلام دو نفر از کارکنان فیسبوک، هر یک از اعضای تیم ارز دیجیتال این شرکت، یک کلید اختصاصی برای محل کار خود دارند و سایر کارکنان نمیتوانند به محل کار آنها وارد شوند.
فیسبوک بهدنبال راههای مختلفی برای استفاده از بلاک چین است. بلاک چین فناوری است که اولین بار با بیت کوین به جهان عرضه شد و سبب میشود دادههای مربوط به تراکنشهای مالی به جای اینکه بر روی یک سرور مرکزی (نظیر سرورهای پیپال) ذخیره شوند، بر روی تعدادی رایانه در سراسر جهان قرار گیرند.
شبکه بلومبرگ مدتی پیش گزارش داد که محصول فیسبوک احتمالا یک استیبلکوین (Stablecoin) یا ارز دیجیتال باثبات است و ارزش آن معادل یکی از ارزهای رسمی و رایج (نظیر دلار آمریکا) خواهد بود.
البته چنین ارز دیجیتالی برای کسانی که بهدنبال کسب سود بالا از طریق خرید زودهنگام توکنهای مختلف هستند، جذابیت ندارد. بخش عمدهای از دارندگان ارزهای دیجیتال در دنیا کسانی هستند که با امید افزایش قیمت آن، به سرمایهگذاری در این حوزه دست زدهاند. بااینحال، چنین ارز دیجیتالی سبب رفع نگرانیهای رایج از افت قیمت (که امری رایج در بازار ارزهای دیجیتال است) میشود.
چند شرکت دیگر نیز اخیرا اعلام کردند که بهدنبال عرضه ارزهای دیجیتال باثبات یا استیبلکوین هستند. برای نمونه، جیپیمورگان چیس چندی پیش اعلام کرد که مراحل آزمایشی چنین پروژهای را در دست اجرا دارد.
به نظر میرسد فیسبوک قصد دارد پشتوانه ارز دیجیتال خود را سبدی از چند ارز دیجیتال مختلف قرار دهد. این درست بر خلاف روند جاری است، زیرا ارزش استیبلکوینهایی که اکنون در بازار وجود دارند فقط به یک ارز رسمی (معمولا دلار آمریکا) وابسته است. فیسبوک با مرتبط ساختن ارزش توکن خود به دلار، یورو و چند ارز رسمی ارزشمند دیگر، این تضمین را میدهد که ارزش توکنهایش در گذر زمان دستخوش نوسان شدید نمیشود. ارزهای رسمی پشتوانه این توکنها در حسابهای بانکی فیسبوک نگهداری خواهد شد.
فیسبوک در حال تغییر اساسی زیرساخت پیامرسانش است تا در نهایت هر ۳ محصول اصلی خود یعنی پیامرسان فیسبوک، واتساپ و نیز اینستاگرام بتوانند با همدیگر ادغام شوند.
این درهمآمیزی شاید بیش از یک سال زمان ببرد. بااینحال، این اقدام سبب میشود بیش از ۲.۷ میلیارد کاربر این شبکه که هر ماه از حداقل یکی از این سه نرمافزار استفاده میکنند، بتوانند از ارز دیجیتال فیسبوک استفاده کنند.
اما سؤال بزرگی که فیسبوک باید به آن پاسخ دهد این است که قرار است چقدر بر روی این سکه دیجیتال کنترل و نظارت داشته باشد.
اگر قرار باشد فیسبوک خودش مسئول تأیید هر تراکنش باشد و فهرست تبادلات مالی کاربران را ثبت کند، دیگر نیازی به استفاده از فناوری بلاک چین نیست و در عوض میتواند از سامانههای معمول و متمرکزی نظیر آنچه پیپال مورد استفاده قرار میدهد، بهره گیرد.
اما همکاری فیسبوک با صرافیهای ارز دیجیتال میتواند تا حدی از مسئولیتهای قانونی این شرکت بکاهد، زیرا در این صورت، صرافیها مسئول نگهداری سکههای دیجیتال کاربران و امور دیگر خواهند بود.
اگر فیسبوک بخواهد ارز دیجیتالی ارائه دهد که هیچ کنترلی بر روی آن نداشته باشد (یعنی چیزی مشابه بیت کوین) در این صورت، کسب درآمد این شرکت از کارمزدهای تراکنشها نیز به مراتب دشوارتر خواهد شد. افزون بر این، استفاده از این ارز دیجیتال برای فعالیتهای غیرقانونی و تبهکارانه نیز مسئله دیگری است که ممکن است برای فیسبوک دردسرساز شود.
چند نفر از کارکنان فیسبوک که نخواستند نامشان فاش شود، اعلام کردند که محصول نهایی این شرکت قرار است در نیمه اول سال جاری میلادی عرضه شود.
ارزهای دیجیتال عرضه شده از سوی سایر شرکتهای پیامرسان نیز شباهت زیادی به ارزهای دیجیتال موجود در بازار دارند. در واقع نوسان در ارزش و نیز ساختار نامتمرکز از اصلیترین ویژگیهای آنها به شمار میرود.
تلگرام که توسط تیمی از روسهای مقیم خارج از این کشور شکل گرفت، به عدم تمکین از دستورات حکومت این کشور افتخار میکند. بههمیندلیل، ارز دیجیتال تلگرام میتواند در کشوری همچون روسیه که شهروندانش با تنگناهایی بینالمللی برای ارسال و دریافت پول روبهرو هستند، بسیار سودمند باشد.
مدتی پیش تلگرام در نامهای که برای سرمایهگذاران خود فرستاد، اعلام کرد که این پروژه تا ۹۰ درصد پیشرفت داشته است و اجزای کلیدی شبکه میزبان «گرام» آماده شده است. گرام نام توکن دیجیتالی است که قرار است از سوی تلگرام عرضه شود. این شرکت اعلام کرد که امیدوار است بتواند یک نسخه آزمایشی را طی چند ماه آینده عرضه کند.
اما فیسبوک و تلگرام، تنها پیامرسانهایی نیستند که عرضه ارز دیجیتال ویژه خود را دنبال میکنند. پیامرسان سیگنال نیز به دنبال عرضه توکن ویژهای به نام موبایلکوین (Mobilecoin) است. این پروژه در سال گذشته توانست ۳۰ میلیون دلار سرمایه جذب کند و اکنون بهدنبال جذب ۳۰ میلیون دلار دیگر است.
موکسی مارلیناسپایک (Moxie Marlinspike)، بنیانگذار سیگنال، اعلام کرده که موبایلکوین قرار است بهشکلی مستقل از این پیامرسان عمل کند. این پروژه از محبوبیت بالایی در میان افرادی که به حفظ حریم خصوصی و محرمانگی اهمیت میدهند، برخوردار است. اما موبایلکوین نیز باید همانند سایر پروژههای در حال اجرا، فکری جدی برای حل موانع و تنگناهای مختلف قانونی و فنی خود کند.
ریچارد ما، مدیر اجرایی شرکت کوانتاستمپ، میگوید که «باید منتظر بمانید تا ببینیم روند به چه شکلی رقم خواهد خورد!»