وقت تمام شد!کات تەواو بوو!Time is up!
در این شبیهسازی که با کل کلاس انجام میشود، دانشآموزان نقش کشتیشکستگانی را بازی میکنند که نجات یافتهاند و باید منابع ضروری را تأمین کنند تا یک هفته در یک جزیرهٔ بیسکنه «زنده بمانند». یادگیرندگان با استفاده از ورق بازی که نمایندهٔ ابزار و لوازم است، کار را با مبادلهٔ پایاپای محض آغاز میکنند و ضمن تمرین چانهزنی، با موانع رایج مبادله مانند مازاد، کمیابی و همخوانی خواستهها روبهرو میشوند. سپس یک «شکار صدف» زماندار پول کالایی را معرفی میکند؛ دانشآموزان ژتونهایی جمع میکنند که میتوان از آنها برای سادهتر کردن مبادله استفاده کرد. با به گردش افتادن صدفها، کلاس وارد یک بازار هدایتشده میشود که در آن دانشآموزان قیمت تعیین میکنند، به عرضه و تقاضا واکنش نشان میدهند و کشف قیمت را تجربه میکنند. فعالیت با بودجهبندی و سپس یا یک دور کوتاه مبادله (مسیر اصلی ۶۰ دقیقهای) یا یک مزایدهٔ ساختارمند (مسیر پیشرفتهٔ ۷۰ دقیقهای) برای اقلام «گنج» در فهرست آرزوها به اوج میرسد و زمینه را برای فهم اینکه چرا پول وجود دارد فراهم میکند. [توضیح مترجم: نام انگلیسی این درس، «Ship Rekt»، بازی با کلمه است: «rekt» در زبان عامیانهٔ اینترنت املای بازیگوشانهٔ «wrecked» (نابودشده) است و کل عبارت شبیه «shipwrecked» (کشتیشکسته) شنیده میشود. در ترجمه فقط معنا آمده است.]
🎯هدفها
دستاوردهای یادگیری
- دانشآموزان مبادلهٔ پایاپای، «همخوانی خواستهها»، کمیابی، عرضه/تقاضا، کشف قیمت و بودجهبندی را تجربه میکنند. مسیر پیشرفته مزایده را نیز معرفی میکند.
- پیوند با پول: پول کالایی (صدفها) و اینکه چرا پول به مبادله کمک میکند.
هدف به زبان دانشآموز
- برای زنده ماندن یک هفته در جزیرهٔ بیسکنه، چیزها را مبادله کن.
🧰مواد و وسایل
- ورق بازی (دستکم سه ورق برای هر دانشآموز، بهصورت دستههای لوازم بر اساس خال)
- «صدفها» (ژتونهای فیزیکی: دایرههای کاغذی، دکمه، صدفهای کاردستی)
- صندوق گنج (جعبهٔ کوچک یا پاکت)
- کارت هدیه (کارت هدیهٔ ۱۰۰ دلاری منقضیشده یا ساختگی)
- فلشکارتهای خالی (یا تکههای کاغذ)
- برگههای جدول مبادله یا یک جدول مبادلهٔ بزرگ که در جایی نمایش داده شود که همه بتوانند از آن استفاده کنند
- کاغذ پوستر یا فضایی روی تخته و ماژیک برای نمودار میلهای شمارش صدفها
- برای هر دانشآموز یک قلم کمهزینه یا نمایشی از فهرست آرزوها، برای مسیر نهایی مبادله یا مزایده
- زمانسنج/کرونومتر تلفن همراه
- تختهٔ سفید یا صفحهٔ نمایش
- ماژیک
- در صورت امکان: وسایل کمکآموزشی دیداری (نگاه کنید به ضمیمههای A و B)، نقشهٔ گنج، برچسبهای تشویقی
- در صورت امکان: پروژکتور، زنگ/علامت برای اعلام زمان، موسیقی برای شکار گنج، ظرفهای برچسبدار برای دستهٔ ورقهای مصرفشده و صدفها
🛠️آمادهسازی
- پیش از آمدن دانشآموزان، ورقهای بازی را بچینید و صدفها را در جاهای مختلف کلاس پنهان کنید.
- صندوق گنج، کارت هدیه و زمانسنج را برای دورهای بعدی آماده نگه دارید.
🧭مراحل اجرا
زمانبندی در یک نگاه
| بخش | مسیر اصلی | مسیر پیشرفته |
|---|---|---|
| فضاسازی | ۸ دقیقه | ۸ دقیقه |
| روز ۱ — مبادلهٔ پایاپای | ۹ دقیقه | ۹ دقیقه |
| روز ۲ — دوباره مبادلهٔ پایاپای | ۹ دقیقه | ۹ دقیقه |
| روز ۳ — شکار صدف | ۹ دقیقه | ۹ دقیقه |
| روز ۴ — بازار صدف | ۹ دقیقه | ۹ دقیقه |
| روز ۵ — صندوق گنج و فهرست آرزوها | ۷ دقیقه | ۷ دقیقه |
| روز ۶ — مبادلهٔ پایانی یا مزایده | ۵ دقیقه | ۱۵ دقیقه |
| مرور و پایان | ۴ دقیقه | ۴ دقیقه |
| مجموع | ۶۰ دقیقه | ۷۰ دقیقه |
یکی از گزینههای روز ۶ را انتخاب کنید. فعالیت اختیاری روز ۷ و پرسشهای تکمیلی در هیچکدام از دو مجموع احتساب نشدهاند.
مرحلهٔ ۱: فضاسازی
۳ دقیقه
- مبادله، پول و قیمت را بهاختصار مرور کنید و علامت توقف کلاس و محدودیت زمان را هم یادآوری کنید.
۵ دقیقه
- یک داستان کوتاه دربارهٔ کشتیشکستگی تعریف کنید: خدمهٔ کشتی به جزیرهای میرسند و باید آنچه را برای زنده ماندن لازم دارند پیدا کنند. اگر مفید است از ضمیمهٔ A استفاده کنید.
- از دانشآموزان بخواهید چهار وسیلهٔ مفید — چاقوی جنگلی، چوب ماهیگیری، چادر و کبریت — را نام ببرند و توضیح دهید که ورقهای بازی نمایندهٔ آنها هستند.
- مطمئن شوید همه هدف را فهمیدهاند.
روز ۱ — مبادلهٔ پایاپای
۹ دقیقه
آمادهسازی
- به هر دانشآموز چند ورق از یک خال بدهید: خشت = چاقوی جنگلی، دل = چوب ماهیگیری، گشنیز = چادر، پیک = کبریت.
- هر بار که یک دانشآموز یک کاربرد را توضیح میدهد، یک ورق را به دستهٔ ورقهای مصرفشده ببرید. بپرسید با ورقهای اضافه چه کاری میتوانند بکنند و آنها را راهنمایی کنید تا برای بهدستآوردن آنچه نیاز دارند مبادله کنند (ضمیمهٔ B).
الگودهی
- یک مبادلهٔ ساده را نشان دهید: یک دانشآموز پیشنهاد میدهد، دیگری پاسخ میدهد و توافق میکنند. اگر مفید است، جملههای الگو را اضافه کنید: «من ____ دارم. به ____ نیاز دارم.»
مبادله
- جدول مبادله را توضیح دهید، سپس به دانشآموزان پنج دقیقه فرصت بدهید تا مبادله کنند. برای توقف از علامت کلاس استفاده کنید.
نقطهٔ بررسی و گفتوگوی پایانی
- شست بالا/کنار/پایین: نیازها برآورده شد، تقریباً، یا هنوز نه. دربارهٔ اینکه چه کسانی بیش از اندازه و چه کسانی کمتر از اندازه داشتند گفتوگو کنید؛ کمیابی و عرضه و تقاضا را معرفی کنید.
بازاندیشی
- از دانشآموزان بخواهید جمله را کامل کنند: «یک چیزی که به من کمک کرد مبادله کنم ______ بود.»
روز ۲ — دوباره مبادلهٔ پایاپای
۹ دقیقه
آمادهسازی
- خالها و لوازم مربوط به آنها را سریع مرور کنید. برای هر دانشآموز یک ورق را به دستهٔ ورقهای مصرفشده ببرید، سپس از آنها بخواهید دور دیگری برای تأمین نیازهایشان مبادله کنند.
الگودهی
- در صورت نیاز، الگوی کوتاه مبادله و جملههای الگو را تکرار کنید.
مبادله
- از جدول مبادله برای یک دور دیگر مبادلهٔ پنجدقیقهای استفاده کنید؛ برای توقف از علامت کلاس استفاده کنید.
نقطهٔ بررسی و گفتوگوی پایانی
- بررسی با شست را تکرار کنید و دربارهٔ اینکه چه چیزی این دور را سخت کرد گفتوگو کنید.
درس کوتاه
- به مشکل اشاره کنید: وقتی دو نفر چیزهای یکدیگر را نمیخواهند، مبادله سخت است. توضیح دهید که پول میتواند کمک کند.
روز ۳ — کمیابی و تلاش: شکار صدف
۹ دقیقه
آمادهسازی
- در صورت نیاز صدفها را پنهان کنید. توضیح دهید که میتوان از آنها بهعنوان پول استفاده کرد؛ قوانین ایمنی را تعیین کنید (هل ندادن و از دیگران چیزی برنداشتن).
شکار گنج
- یک شکار صدف پنجدقیقهای برگزار کنید (۲ تا ۳ صدف برای هر دانشآموز، با دشواریهای متفاوت).
شمارش و ثبت
- زوجها صدفها را میشمارند؛ یک نمودار میلهای سریع از «زیاد/کم» بسازید و دربارهٔ کمیابی و تلاش گفتوگو کنید.
درس کوتاه
- پول کالایی را تعریف کنید — چیزی که مردم بهعنوان پول به کار میبرند — و بپرسید آیا صدفها در جزیره میتوانند کارساز باشند.
بازاندیشی
- «اگر صدفها پول شوند، به نظر شما قیمت چیزها چقدر میشود؟ چرا؟»
روز ۴ — پول کالایی و قیمتها: بازار صدف
۹ دقیقه
آمادهسازی
- لوازم را مرور کنید، برای هر دانشآموز یک ورق را به دستهٔ ورقهای مصرفشده ببرید و توضیح دهید که از این پس میتوان صدفها را در مبادلهها به کار برد.
الگودهی
- یک مبادله را با صدف الگودهی کنید. قیمتها را دانشآموزان تعیین میکنند.
مبادله
- پنج دقیقه از جدول مبادله استفاده کنید؛ برای توقف از علامت کلاس استفاده کنید.
نقطهٔ بررسی و گفتوگوی پایانی
- بررسی با شست را انجام دهید. بپرسید پول چه چیزی را آسانتر یا سختتر کرد، چه قیمتهایی پدید آمد و آیا نتیجه منصفانه به نظر میرسید.
روز ۵ — صندوق گنج و فهرست آرزوها
۷ دقیقه
آمادهسازی
- در طول روز ۴ صندوق گنج را پنهان کنید.
سرآغاز داستانی
- اعلام کنید که خدمه گنجی پیدا کردهاند، از جمله یک کارت هدیهٔ نمایشی.
شکار گنج
- دانشآموزان صندوق را پیدا میکنند؛ توضیح دهید که این گنج هزینهٔ یک آرزوی لوکس را برای هر نفر تأمین میکند.
فهرست آرزوها
- کنار نام هر دانشآموز یک آرزوی لوکس را یادداشت کنید؛ به کلاس بگویید اقلام فردا میرسند.
روز ۶ — فهرست آرزوها
یکی از گزینههای دور پایانی را انتخاب کنید. گزینهٔ ۱ مسیر اصلی ۶۰ دقیقهای است؛ گزینهٔ ۲ مسیر پیشرفتهٔ ۷۰ دقیقهای است.
گزینهٔ ۱ – توزیع تصادفی و مبادله (ساده)
۵ دقیقه
اقلام فهرست آرزوها را بهطور تصادفی پخش کنید (مثلاً یک ایردراپ — پرتاب هوایی — آنها را پراکنده کرده است). دانشآموزان اقلام و صدفهای باقیمانده را مبادله میکنند تا به آنچه میخواهند برسند.
آمادهسازی مبادله
- به دانشآموزان یادآوری کنید که خودشان قیمتها را تعیین میکنند و آنچه را دارند با آنچه میخواهند مبادله میکنند.
مبادله
- پنج دقیقه زمان مبادله بدهید. دانشآموزان میتوانند صدفها و ورقهای بازی را هم در مبادله بگنجانند؛ برای توقف از علامت کلاس استفاده کنید.
گزینهٔ ۲ – مزایده (پیشرفته)
۱۵ دقیقه
- پیداکننده مالک اقلام است؛ آنها را با مزایده در برابر صدف بفروشید.
آمادهسازی مزایده (۳ دقیقه)
- مزایدهٔ انگلیسی را توضیح دهید: قیمتها بالا میروند و کسی که آخرین پیشنهاد را بدهد برنده میشود. علامتها را تمرین کنید و به دانشآموزان یادآوری کنید که بیش از صدفهایشان پیشنهاد ندهند.
مزایدهها (۹ دقیقه)
- اقلام را یکییکی به مزایده بگذارید.
گفتوگوی پایانی مزایده (۳ دقیقه)
- بپرسید بودجهبندی، تقاضا و قوانین چگونه بر نتیجه اثر گذاشتند.
فعالیت تکمیلی اختیاری: روز ۷ — آزادی
- در قالب «فکر کن–جفت شو–به اشتراک بگذار» (Think–Pair–Share)، از اشیای موجود برای طراحی یک نقشهٔ فرار استفاده کنید.
۴ دقیقه
- چه چیزهایی گران بودند؟ چرا؟ کجا عرضه کم به نظر میرسید؟ چه روشهایی جواب داد؟
- «پول مبادله را آسانتر کرد، چون ______.»
- مبادلهٔ پایاپای سخت بود ← صدفها کمک کردند (پول کالایی) ← پول مشکل همخوانی خواستهها را حل میکند.
- پیوند با بیتکوین – دربارهٔ اینکه بیتکوین پولی است که به مردم کمک میکند کالاها و خدمات را مبادله کنند گفتوگو کنید، سپس دربارهٔ یک تفاوت میان بیتکوین و صدفها گفتوگو کنید.
- وسایل را جمع کنید و مطمئن شوید همهٔ ورقهای بازی برگردانده شدهاند تا در فعالیتی در آینده بهطور مساوی توزیع شوند.
🔑نکات کلیدی
- وقتی آدمها چیزی را که طرف مقابل دارد نمیخواهند، مبادلهٔ پایاپای میتواند دشوار باشد.
- پول کالایی میتواند مبادله را آسانتر کند.
- قیمتها، بودجهها، عرضه و تقاضا بر تصمیمهای مبادله اثر میگذارند.
💬پرسشهای گفتوگو
- نوشتن سریع یا نقاشی: «یک چیزی که دربارهٔ مبادله یا پول یاد گرفتم.»
- گشت گالری در میان برچسبهای قیمت و نتایج مزایده؛ دربارهٔ انصاف و بازارها گفتوگو کنید.
- چالش اختیاری (بچههای بزرگتر): یک پول جدید برای جزیره طراحی کنید (قوانین، سقف عرضه، راه جلوگیری از تقلب).
📝یادداشتها
مدیریت کلاس
- محدودهٔ «بازار» را مشخص کنید؛ از یک نشانهٔ بازگشت استفاده کنید (مثلاً «بیت، بلاک… بوم!» (Bit, block… BOOM!)).
- قوانین مبادله را نصب کنید: ۱) مهربان باشید، ۲) پیشنهاد/پیشنهاد متقابل، ۳) قاپیدن ممنوع، ۴) مبادله را با دست دادن/هایفایو نهایی کنید، ۵) با نشانهٔ بازگشت به جای خود برگردید.
- در صورت نیاز نقشهایی تعیین کنید (دستیاران بانکدار/دزد دریایی، ناظران بازار) تا انرژی بچهها هدایت شود و از یادگیرندگان کوچکتر پشتیبانی شود.
فعالیتهای تکمیلی و پرکنندهٔ وقت
- فروشگاه جزیرهتان را نقاشی کنید و قیمت سه چیز را با صدف تعیین کنید.
- حساب ذهنی: اگر ۱۲ صدف داشته باشید و در یک مزایده با ۹ صدف برنده شوید، چند صدف برایتان باقی میماند؟
- یک نمودار ون بسازید تا نشان دهد بچهها در خانه و در جزیره برای چه چیزهایی ارزش قائلاند – آیا اشیایی هستند که در هر دو جا بگنجند؟
- فهرست ۱۰ آرزوی برتر – از دانشآموزان بخواهید فهرستی از ۱۰ چیز برتر بنویسند که اگر قرار بود به یک جزیرهٔ بیسکنه بروند، با خود میبردند.
تطبیق با نیازهای گوناگون
- دانشآموزان کوچکتر دستههای کمتری را مبادله میکنند (فقط غذا/آب)؛ دانشآموزان بزرگتر از پس نیازهای پیچیدهتر و قیمتگذاری پویا برمیآیند.
- زبانآموزان/دسترسپذیری: کارتهای تصویری فراهم کنید؛ جملههای الگو برای پیشنهادها در اختیارشان بگذارید؛ برایشان همیار تعیین کنید.
- ایمنی: حرکت فقط با راه رفتن؛ مرزهای روشن؛ دورهای زماندار.
تکلیف پیشنهادی
مبادلهٔ پایاپای را برای والد یا سرپرستتان توضیح دهید. تعریف کنید که استفاده از صدفها در این فعالیت چطور مبادله را آسانتر کرد.
ضمیمهٔ A: وسایل کمکآموزشی دیداری برای داستان
ضمیمهٔ B: جدول مبادله
لەم نموونەسازییەی هەموو پۆلدا، قوتابییەکان ڕۆڵی ڕزگاربووانی کەشتییەکی تێکشکاو دەگێڕن کە دەبێت سەرچاوە بنەڕەتییەکان دابین بکەن بۆ ئەوەی هەفتەیەک لە دوورگەیەکی چۆڵدا «زیندوو بمێننەوە». بە بەکارهێنانی کارتی یاری وەک نوێنەری ئامراز و کەلوپەل، فێرخوازان تەنها بە ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا دەست پێ دەکەن، ڕاهێنان لەسەر دانوستان دەکەن و لەو کاتەدا ڕووبەڕووی ئاستەنگە باوەکانی ئالوگۆڕ دەبنەوە، وەک زیادەی شتەکان، کەمیابی و یەکگرتنەوەی ویستەکان. پاشان یاریی «گەڕان بەدوای سەدەف» کە کاتێکی دیاریکراوی هەیە، پارەی کاڵایی دەناسێنێت؛ قوتابییەکان تۆکن کۆ دەکەنەوە کە بۆ ئاسانکردنی ئالوگۆڕ بەکار دێن. کاتێک سەدەفەکان دەکەونە بەکارهێنانەوە، پۆلەکە دەچێتە ناو بازاڕێکی ڕێنماییکراوەوە کە تێیدا قوتابییەکان نرخ دیاری دەکەن، کاردانەوە بەرامبەر دابینکردن و داواکاری نیشان دەدەن و دۆزینەوەی نرخ ئەزموون دەکەن. چالاکییەکە بە بودجەبەندی و دواتر یان گەڕێکی کورتی ئالوگۆڕ (ڕێڕەوی سەرەکیی ٦٠ خولەکی) یان مزایدەیەکی ڕێکخراو (ڕێڕەوی پێشکەوتووی ٧٠ خولەکی) بۆ شتەکانی لیستی ئارەزووەکانی «گەنجینە» کۆتایی دێت و پردێک دروست دەکات بۆ تێگەیشتن لەوەی بۆچی پارە هەیە. [سەرنجی وەرگێڕ: ناوی ئینگلیزیی ئەم وانەیە (Ship Rekt) یارییەکی وشەییە: لە دەنگدا لە «shipwrecked» (کەشتی تێکشکاو) دەچێت، و وشەی «rekt» لە زمانی ئینتەرنێت و کریپتۆدا بە واتای «لەناوچوو، تێکشکاو» بەکار دێت. ئەم یارییە وشەییە ناگوازرێتەوە، بۆیە لێرەدا تەنها واتاکەی وەرگێڕدراوە.]
🎯ئامانجەکان
دەستکەوتەکانی فێربوون
- قوتابییەکان ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا، «یەکگرتنەوەی ویستەکان»، کەمیابی، دابینکردن/داواکاری، دۆزینەوەی نرخ و بودجەبەندی ئەزموون دەکەن. ڕێڕەوی پێشکەوتوو هەروەها مزایدەش دەناسێنێت.
- پردێک بۆ پارە: پارەی کاڵایی (سەدەفەکان) و ئەوەی بۆچی پارە یارمەتی ئالوگۆڕ دەدات.
ئامانج بە وشەکانی قوتابی
- شتەکان ئالوگۆڕ بکە بۆ ئەوەی هەفتەیەک لە دوورگە چۆڵەکەدا زیندوو بمێنیتەوە.
🧰کەرەستەکان
- کارتی یاری (لانی کەم سێ بۆ هەر قوتابییەک، بەپێی جۆری کارت لە کەلەکەی کەلوپەلدا ڕێکخراون)
- «سەدەف» (تۆکنی فیزیکی: بازنەی کاغەز، دوگمە، سەدەفی دەستکرد)
- سندوقی گەنجینە (سندوقێکی بچووک یان زەرف)
- کارتی دیاری (کارتی دیاریی ١٠٠ دۆلاریی بەسەرچوو یان ساختە)
- فڵاشکارتی خاڵی (یان پارچە کاغەز)
- پەڕەی خشتەی ئالوگۆڕ، یان خشتەیەکی گەورەی ئالوگۆڕ لە شوێنێک کە هەموو کەس بتوانێت بەکاری بهێنێت
- کاغەزی پۆستەر یان شوێن لەسەر تەختە و مارکەر بۆ دیاگرامی ستوونیی ژمارەی سەدەفەکان
- بۆ هەر قوتابییەک یەک شتی هەرزان یان خەیاڵی بۆ لیستی ئارەزووەکان، بۆ ڕێڕەوی کۆتایی ئالوگۆڕ یان مزایدە
- تایمەر/ستۆپواچی مۆبایل
- تەختەی سپی یان شاشە
- مارکەر
- ئەگەر بکرێت: ئامرازی بینراو (بڕوانە پاشکۆی A و B)، نەخشەی گەنجینە، ستیکەری پاداشت
- ئەگەر بکرێت: پڕۆجێکتەر، زەنگ/نیشانەی کات، مۆسیقا بۆ گەڕان بەدوای گەنجینەدا، قاپی ناونیشانکراو بۆ کەلەکەی کارتە بەکارهاتووەکان و سەدەفەکان
🛠️ئامادەکاری
- پێش گەیشتنی قوتابییەکان، کارتەکانی یاری دابنێن و سەدەفەکان لە شوێنە جیاجیاکانی ژوورەکەدا بشارنەوە.
- سندوقی گەنجینە، کارتی دیاری و تایمەر بۆ گەڕەکانی دواتر ئامادە بهێڵنەوە.
🧭هەنگاوەکانی جێبەجێکردن
کاتبەندی بە کورتی
| بەش | ڕێڕەوی سەرەکی | ڕێڕەوی پێشکەوتوو |
|---|---|---|
| ئامادەکردنی دیمەنەکە | ٨ خولەک | ٨ خولەک |
| ڕۆژی ١ — ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا | ٩ خولەک | ٩ خولەک |
| ڕۆژی ٢ — دووبارە ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا | ٩ خولەک | ٩ خولەک |
| ڕۆژی ٣ — گەڕان بەدوای سەدەف | ٩ خولەک | ٩ خولەک |
| ڕۆژی ٤ — بازاڕی سەدەف | ٩ خولەک | ٩ خولەک |
| ڕۆژی ٥ — سندوقی گەنجینە و لیستی ئارەزووەکان | ٧ خولەک | ٧ خولەک |
| ڕۆژی ٦ — ئالوگۆڕی کۆتایی یان مزایدە | ٥ خولەک | ١٥ خولەک |
| پێداچوونەوە و کۆتایی | ٤ خولەک | ٤ خولەک |
| کۆی گشتی | ٦٠ خولەک | ٧٠ خولەک |
یەکێک لە هەڵبژاردنەکانی ڕۆژی ٦ هەڵبژێرن. چالاکیی ئیختیاریی ڕۆژی ٧ و پرسیارە هاندەرە زیادکراوەکان لە هیچ کام لە دوو کۆی گشتییەکەدا نەژمێردراون.
هەنگاوی ١: ئامادەکردنی دیمەنەکە
٣ خولەک
- بە کورتی پێداچوونەوە بۆ ئالوگۆڕ، پارە و نرخ بکەن، لەگەڵ نیشانەی پۆل بۆ ڕاوەستان و سنووری کات.
٥ خولەک
- چیرۆکێکی کورتی تێکشکانی کەشتییەک بگێڕنەوە: ئەندامانی کەشتییەکە دەگەنە دوورگەیەک و دەبێت ئەوەی بۆ زیندوو مانەوەیان پێویستە بیدۆزنەوە. ئەگەر بەسوود بوو پاشکۆی A بەکار بهێنن.
- داوا لە قوتابییەکان بکەن ناوی چوار کەلوپەلی بەسوود ببەن—چەقۆی گەورە (ماچێتی)، قولابی ماسیگرتن، چادر و شقارتە—و ڕوون بکەنەوە کە کارتەکانی یاری نوێنەرایەتییان دەکەن.
- دڵنیا ببنەوە کە هەمووان لە ئامانجەکە تێگەیشتوون.
ڕۆژی ١ — ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا
٩ خولەک
ئامادەکاری
- چەند کارتێکی یەک جۆر بدەنە هەر قوتابییەک: خشت (♦) = چەقۆی گەورە، دڵ (♥) = قولابی ماسیگرتن، گژنیژ (♣) = چادر، پیک (♠) = شقارتە.
- کاتێک هەر قوتابییەک یەک بەکارهێنان ڕوون دەکاتەوە، یەک کارت بگوازنەوە بۆ کەلەکەی کارتە بەکارهاتووەکان. لێیان بپرسن بە کارتە زیادەکان چی دەتوانن بکەن؛ ڕێنماییان بکەن بەرەو ئالوگۆڕکردن بۆ بەدەستهێنانی ئەوەی پێویستیانە (پاشکۆی B).
نموونەنیشاندان
- یەک ئالوگۆڕی سادە نیشان بدەن: قوتابییەک پێشنیارێک دەکات، ئەوی تریان وەڵام دەداتەوە و ڕێک دەکەون. ئەگەر بەسوود بوو ڕستەی نموونە زیاد بکەن: «____م هەیە. ____م پێویستە.»
ئالوگۆڕکردن
- خشتەی ئالوگۆڕ ڕوون بکەنەوە، پاشان پێنج خولەک بدەنە قوتابییەکان بۆ ئالوگۆڕکردن. نیشانەی پۆل بەکار بهێنن بۆ ڕاگرتن.
خاڵی پشکنین و گفتوگۆی کۆتایی
- قامکی گەورە بەرەو سەرەوە/تەنیشت/خوارەوە: پێویستییەکان دابین بوون، نزیکە، یان هێشتا نا. باس لەوە بکەن کێ زیاد لە پێویست یان کەمتر لە پێویستی هەبوو؛ کەمیابی و دابینکردن و داواکاری بناسێنن.
بیرکردنەوە
- هانی قوتابییەکان بدەن: «یەک شت کە یارمەتیی دام ئالوگۆڕ بکەم ______ بوو.»
ڕۆژی ٢ — دووبارە ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا
٩ خولەک
ئامادەکاری
- بە خێرایی پێداچوونەوە بۆ جۆرەکانی کارت و کەلوپەلەکانیان بکەن. بۆ هەر قوتابییەک یەک کارتی بەکارهاتوو بگوازنەوە، پاشان داوای گەڕێکی تری ئالوگۆڕ بکەن بۆ دابینکردنی پێویستییەکان.
نموونەنیشاندان
- نموونە کورتەکەی ئالوگۆڕ و ڕستەی نموونەکان دووبارە بکەنەوە ئەگەر پێویست بوو.
ئالوگۆڕکردن
- خشتەی ئالوگۆڕ بۆ گەڕێکی تری ئالوگۆڕکردنی پێنج خولەکی بەکار بهێنن؛ نیشانەی پۆل بۆ ڕاگرتن بەکار بهێنن.
خاڵی پشکنین و گفتوگۆی کۆتایی
- پشکنینی قامکی گەورە دووبارە بکەنەوە و باس لەوە بکەن چی وای کرد ئەم گەڕە قورس بێت.
وانەی کورت
- ئاماژە بە کێشەکە بکەن: ئالوگۆڕکردن قورسە کاتێک دوو کەس شتەکانی یەکتریان ناوێت. ڕوون بکەنەوە کە پارە دەتوانێت یارمەتی بدات.
ڕۆژی ٣ — کەمیابی و هەوڵ: گەڕان بەدوای سەدەف
٩ خولەک
ئامادەکاری
- ئەگەر پێویست بوو سەدەفەکان بشارنەوە. ڕوون بکەنەوە کە دەکرێت وەک پارە بەکار بهێنرێن؛ یاساکانی سەلامەتی دابنێن (نە پاڵنان و نە سەندنی شت لە کەسانی تر).
گەڕان بەدوای گەنجینە
- گەڕانێکی پێنج خولەکی بەدوای سەدەفەکاندا بەڕێوە ببەن (٢ بۆ ٣ سەدەف بۆ هەر قوتابییەک، بە ئاستی جیاوازی سەختی).
ژماردن و تۆمارکردن
- جووتەکان سەدەفەکان دەژمێرن؛ دیاگرامێکی ستوونیی خێرا بۆ زۆر/کەم دروست بکەن و باس لە کەمیابی و هەوڵ بکەن.
وانەی کورت
- پارەی کاڵایی—شتێک کە خەڵک وەک پارە بەکاری دەهێنن—پێناسە بکەن و بپرسن ئایا سەدەف دەتوانێت لە دوورگەکەدا وەک پارە کار بکات.
بیرکردنەوە
- «ئەگەر سەدەفەکان ببنە پارە، نرخی شتەکان دەکرێت چەند بێت؟ بۆچی؟»
ڕۆژی ٤ — پارەی کاڵایی و نرخەکان: بازاڕی سەدەف
٩ خولەک
ئامادەکاری
- پێداچوونەوە بۆ کەلوپەلەکان بکەن، بۆ هەر قوتابییەک یەک کارتی بەکارهاتوو بگوازنەوە و ڕوون بکەنەوە کە ئێستا دەکرێت سەدەفەکان لە ئالوگۆڕەکاندا بەکار بهێنرێن.
نموونەنیشاندان
- ئالوگۆڕێک بە سەدەفەکان وەک نموونە نیشان بدەن. قوتابییەکان نرخەکان دیاری دەکەن.
ئالوگۆڕکردن
- پێنج خولەک خشتەی ئالوگۆڕ بەکار بهێنن؛ نیشانەی پۆل بۆ ڕاگرتن بەکار بهێنن.
خاڵی پشکنین و گفتوگۆی کۆتایی
- پشکنینی قامکی گەورە بەکار بهێنن. بپرسن پارە چی ئاسانتر یان قورستری کرد، چ نرخانێک دروست بوون، و ئایا ئەنجامەکە بە هەستی ئەوان دادپەروەرانە بوو.
ڕۆژی ٥ — سندوقی گەنجینە و لیستی ئارەزووەکان
٧ خولەک
ئامادەسازی
- لە ماوەی ڕۆژی ٤دا سندوقی گەنجینە بشارنەوە.
دەستپێکی چیرۆک
- ڕابگەیەنن کە ئەندامانی کەشتییەکە گەنجینەیەکیان دۆزیوەتەوە، کە کارتێکی دیاریی خەیاڵیشی تێدایە.
گەڕان بەدوای گەنجینە
- قوتابییەکان سندوقەکە دەدۆزنەوە؛ ڕوون بکەنەوە کە یەک ئارەزووی لوکس بۆ هەریەکەیان دابین دەکات.
لیستی ئارەزووەکان
- یەک ئارەزووی لوکس لە تەنیشت ناوی هەر قوتابییەک تۆمار بکەن؛ بە پۆلەکە بڵێن شتەکان سبەی دەگەن.
ڕۆژی ٦ — لیستی ئارەزووەکان
یەکێک لە هەڵبژاردنەکانی گەڕی کۆتایی هەڵبژێرن. هەڵبژاردنی ١ ڕێڕەوی سەرەکییە و ٦٠ خولەکە؛ هەڵبژاردنی ٢ ڕێڕەوی پێشکەوتووە و ٧٠ خولەکە.
هەڵبژاردنی ١ – دابەشکردنی هەڕەمەکی و ئالوگۆڕ (ئاسان)
٥ خولەک
شتەکانی لیستی ئارەزووەکان بە شێوەی هەڕەمەکی دابەش بکەن (بۆ نموونە: لە ئاسمانەوە فڕێدراونەتە خوارەوە و پەرشوبڵاو بوونەتەوە). قوتابییەکان شتەکان و سەدەفە ماوەکان ئالوگۆڕ دەکەن بۆ بەدەستهێنانی ئەوەی دەیانەوێت.
ئامادەسازیی ئالوگۆڕ
- بیریان بخەنەوە کە خۆیان نرخ دیاری دەکەن و ئەوەی هەیانە ئالوگۆڕ دەکەن بە ئەوەی دەیانەوێت.
ئالوگۆڕکردن
- پێنج خولەک ڕێگە بە ئالوگۆڕکردن بدەن. قوتابییەکان دەتوانن سەدەف و کارتی یاریش لە ئالوگۆڕەکاندا بەکار بهێنن؛ نیشانەی پۆل بۆ ڕاگرتن بەکار بهێنن.
هەڵبژاردنی ٢ – مزایدە (پێشکەوتوو)
١٥ خولەک
- دۆزەرەوە خاوەنی شتەکانە؛ بە مزایدە و بە سەدەف بیانفرۆشن.
ئامادەسازیی مزایدە (٣ خولەک)
- مزایدەی ئینگلیزی ڕوون بکەنەوە: نرخەکان بەرز دەبنەوە و دوایین پێشنیارکەر دەیباتەوە. ڕاهێنان لەسەر نیشانەکان بکەن و بیری قوتابییەکان بخەنەوە لە بڕی سەدەفەکانیان زیاتر پێشنیار نەکەن.
مزایدەکان (٩ خولەک)
- شتەکان یەک لەدوای یەک بە مزایدە بفرۆشن.
گفتوگۆی کۆتایی مزایدە (٣ خولەک)
- بپرسن بودجەبەندی، داواکاری و یاساکان چۆن کاریگەرییان لەسەر ئەنجامەکە هەبوو.
زیادکراوی ئیختیاری: ڕۆژی ٧ — ئازادی
- بە شێوازی «بیربکەرەوە–جووت ببە–هاوبەش بکە»، شتە بەردەستەکان بەکار بهێنن بۆ دانانی پلانی هەڵاتن.
٤ خولەک
- کام شتانە گران بوون؟ بۆچی؟ لە کوێ هەستتان کرد دابینکردن کەمە؟ کام ستراتیژییانە کاریگەر بوون؟
- «پارە ئالوگۆڕکردنی ئاسانتر کرد چونکە ______.»
- ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا قورس بوو ← سەدەفەکان یارمەتیدەر بوون (پارەی کاڵایی) ← پارە کێشەی یەکگرتنەوەی ویستەکان چارەسەر دەکات.
- پردێک بۆ بیتکۆین – باس لەوە بکەن کە بیتکۆین پارەیەکە یارمەتی خەڵک دەدات کاڵا و خزمەتگوزارییەکان ئالوگۆڕ بکەن، پاشان باس لە یەک جیاوازیی نێوان بیتکۆین و سەدەفەکان بکەن.
- کەرەستەکان کۆ بکەنەوە و دڵنیا ببنەوە کە هەموو کارتەکانی یاری گەڕێندراونەتەوە بۆ ئەوەی لە چالاکییەکی داهاتوودا بە یەکسانی دابەش بکرێنەوە.
🔑خاڵە سەرەکییەکان
- ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا دەکرێت قورس بێت کاتێک خەڵک ئەوەیان ناوێت کە کەسی بەرامبەر هەیەتی.
- پارەی کاڵایی دەتوانێت ئالوگۆڕ ئاسانتر بکات.
- نرخ، بودجە، دابینکردن و داواکاری کاریگەرییان لەسەر بڕیارەکانی ئالوگۆڕکردن هەیە.
💬پرسیارەکانی گفتوگۆ
- نووسینی خێرا یان وێنەکێشان: «یەک شت کە دەربارەی ئالوگۆڕ یان پارە فێر بووم.»
- گەڕانی گەلەری بە دەوری ئەتیکێتی نرخەکان و ئەنجامەکانی مزایدەدا؛ باس لە دادپەروەری و بازاڕەکان بکەن.
- ئاڵنگاریی ئیختیاری (منداڵە گەورەکان): پارەیەکی نوێ بۆ دوورگەکە دیزاین بکەن (یاساکان، سنووری دابینکردن، چۆنیەتی ڕێگرتن لە فێڵکردن).
📝تێبینییەکان
بەڕێوەبردنی پۆل
- سنووری «بازاڕ» دیاری بکەن؛ نیشانەیەکی گەڕانەوە بەکار بهێنن، بۆ نموونە «بیت، بلۆک… بووم!» (Bit, block… BOOM!).
- یاساکانی ئالوگۆڕ هەڵبواسن: ١) میهرەبان بن، ٢) پێشنیار و پێشنیاری بەرامبەر بکەن، ٣) شت لە دەستی یەکتر مەڕفێنن، ٤) بە تەوقەکردن یان های فایڤ کۆتایی پێ بهێنن، ٥) لە کاتی نیشانەی گەڕانەوەدا بگەڕێنەوە شوێنی خۆتان.
- ئەگەر پێویست بوو ڕۆڵ دابەش بکەن (یارمەتیدەرانی بانکدار/چەتەی دەریایی، چاودێرانی بازاڕ) بۆ ئاراستەکردنی وزە و پاڵپشتیکردنی فێرخوازە بچووکەکان.
چالاکییە زیادکراوەکان و پڕکەرەوەکانی کات
- دوکانی دوورگەکەتان بکێشن و نرخی سێ شت بە سەدەف دیاری بکەن.
- ژمێریاریی زەینی: ئەگەر ١٢ سەدەفتان هەبێت و مزایدەیەک بە ٩ سەدەف ببەنەوە، چەندتان دەمێنێتەوە؟
- دیاگرامی ڤێن دروست بکەن بۆ نیشاندانی ئەوەی منداڵان لە ماڵەوە و لە دوورگەکەدا بەها بۆی دادەنێن - ئایا شتێک هەیە کە لە هەردوو بەشەکەدا بێت؟
- لیستی ئارەزووی ١٠ شتی سەرەکی - داوا لە قوتابییەکان بکەن لیستێک لە ١٠ شتی سەرەکی بنووسن کە ئەگەر بچن بۆ دوورگەیەکی چۆڵ لەگەڵ خۆیان دەیبەن.
گونجاندن لەگەڵ پێداویستییە جیاوازەکان
- قوتابییە بچووکەکان بە جۆری کەمتری کەلوپەل ئالوگۆڕ دەکەن (تەنها خواردن/ئاو)؛ قوتابییە گەورەکان مامەڵە لەگەڵ پێویستییە ئاڵۆزترەکان و نرخدانانی گۆڕاودا دەکەن.
- فێرخوازانی زمان/دەستڕاگەیشتن: کارتی وێنەدار دابین بکەن؛ ڕستەی نموونە بۆ پێشنیارەکان؛ هاوپۆلی یارمەتیدەر دیاری بکەن.
- سەلامەتی: تەنها ڕۆیشتن ڕێگەپێدراوە؛ سنووری ڕوون؛ گەڕی کاتبەندکراو.
ئەرکی پێشنیارکراو
ئالوگۆڕی کاڵا بە کاڵا بۆ دایک و باوک یان سەرپەرشتیارێک ڕوون بکەنەوە. بڵێن چۆن بەکارهێنانی سەدەف لە چالاکییەکەدا ئالوگۆڕکردنی ئاسانتر کرد.
پاشکۆی A: ئامرازە بینراوەکانی چیرۆک
پاشکۆی B: خشتەی ئالوگۆڕ
In this whole-class simulation, students roleplay as shipwrecked survivors who must secure essential resources to “survive” a week on a desert island. Using playing cards to represent tools and supplies, learners begin with pure barter, practicing negotiation while encountering common trade barriers such as surplus, scarcity, and the coincidence of wants. A timed “Shell Hunt” then introduces commodity money, as students collect tokens that can be used to simplify exchange. With shells in circulation, the class enters a guided marketplace where students set prices, respond to supply and demand, and experience price discovery. The activity culminates in budgeting and either a short trade round (the 60-minute core route) or a structured auction (the 70-minute advanced route) for “treasure” wishlist items, bridging to why money exists.
🎯Objectives
Learning Outcomes
- Students experience barter, the “coincidence of wants,” scarcity, supply/demand, price discovery, and budgeting. The advanced route also introduces auctions.
- Bridge to money: commodity money (shells) and why money helps trade.
Objective In Student’s Words
- Trade objects to survive a week on the desert island.
🧰Materials
- Playing cards (at least three per student, organized into suit-based supply piles)
- “Shells” (physical tokens: paper circles, buttons, craft shells)
- Treasure chest (small box or envelope)
- Gift card (expired or fake $100 gift card)
- Blank flash cards (or slips of paper)
- Trade-grid sheets or a large trade grid displayed where everyone can use it
- Chart paper or board space and markers for the shell-count bar graph
- One low-cost or pretend wishlist item per student for the final trade or auction route
- Timer/phone stopwatch
- Whiteboard or screen
- Marker pen
- Nice-to-have: Visual aids (See Appendices A & B), treasure map, reward stickers
- Nice-to-have: Projector, bell/signal for time, music for the treasure hunt, labelled containers for the used-card pile and shells
🛠️Setup
- Set out the playing cards and hide the shells around the room before students arrive.
- Keep the treasure chest, gift card, and timer ready for the later rounds.
🧭Procedure
Timing at a glance
| Segment | Core route | Advanced route |
|---|---|---|
| Set the scene | 8 min | 8 min |
| Day 1 — Barter | 9 min | 9 min |
| Day 2 — Barter again | 9 min | 9 min |
| Day 3 — Shell Hunt | 9 min | 9 min |
| Day 4 — Shell Market | 9 min | 9 min |
| Day 5 — Treasure Chest and wishlist | 7 min | 7 min |
| Day 6 — Final trade or auction | 5 min | 15 min |
| Review and close | 4 min | 4 min |
| Total | 60 min | 70 min |
Choose one Day 6 option. The optional Day 7 activity and the extension prompts are not included in either total.
Step 1: Set the scene
3 minutes
- Briefly review trade, money, and price, plus the class signal for stopping and the time limit.
5 minutes
- Tell a brief shipwreck story: the crew reaches an island and must find what they need to survive. Use Appendix A if helpful.
- Ask students to name four useful supplies—machete, fishing rod, tent, and matches—and explain that playing cards represent them.
- Check that everyone understands the goal.
Day 1 — Barter
9 minutes
Setup
- Give each student several cards of one suit: diamonds = machetes, hearts = fishing rods, clubs = tents, spades = matches.
- As each student explains one use, move one card to the used pile. Ask what they can do with extras; guide them to trading for what they need (Appendix B).
Model
- Show one simple trade: one student makes an offer, the other responds, and they agree. Add sentence frames if helpful: “I have ____. I need ____.”
Trade
- Explain the trade grid, then give students five minutes to trade. Use the class signal to stop.
Checkpoint & Debrief
- Thumbs up/side/down: met needs, almost, or not yet. Discuss who had too much or too little; introduce scarcity and supply and demand.
Reflection
- Prompt students: “One thing that helped me trade was ______.”
Day 2 — Barter again
9 minutes
Setup
- Quickly review the suits and their supplies. Move one used card per student, then invite another round of trading for needs.
Model
- Repeat the short trade model and sentence frames if needed.
Trade
- Use the trade grid for another five-minute trading round; use the class signal to stop.
Checkpoint & Debrief
- Repeat the thumbs check and discuss what made this round hard.
Mini-Lesson
- Point out the problem: trading is hard when two people do not want each other’s items. Explain that money can help.
Day 3 — Scarcity and effort: Shell Hunt
9 minutes
Setup
- Hide shells if needed. Explain that they can be used as money; set safety rules (no pushing or taking).
Treasure Hunt
- Run a five-minute shell hunt (2–3 shells per student, with varied difficulty).
Count & Record
- Pairs count shells; make a quick many/few bar graph and discuss scarcity and effort.
Mini-Lesson
- Define commodity money—a thing people use as money—and ask whether shells could work on the island.
Reflection
- “If shells become money, what might the price of items be? Why?”
Day 4 — Commodity money and prices: Shell Market
9 minutes
Setup
- Review the supplies, move one used card per student, and explain that shells may now be used in trades.
Model
- Model a trade with shells. Students decide the prices.
Trade
- Use the trade grid for five minutes; use the class signal to stop.
Checkpoint & Debrief
- Use the thumbs check. Ask what money made easier or harder, what prices emerged, and whether the result felt fair.
Day 5 — Treasure Chest and Wishlist
7 minutes
Prep
- Hide the treasure chest during Day 4.
Story Hook
- Announce that the crew has found treasure, including a pretend gift card.
Treasure hunt
- Students find the chest; explain that it will fund one luxury wish each.
Wishlist
- Record one luxury wish beside each student’s name; tell the class the items arrive tomorrow.
Day 6 — Wishlist
Choose one final-round option. Option 1 is the 60-minute core route; Option 2 is the 70-minute advanced route.
OPTION 1 – Random distribution and Trade (SIMPLE)
5 minutes
Randomly distribute the wish-list items (for example, an airdrop scattered them). Students trade items and remaining shells to get what they want.
Trade Prep
- Remind students that they set prices and trade what they have for what they want.
Trade
- Allow five minutes of trading. Students may include shells and playing cards; use the class signal to stop.
OPTION 2 – Auction (ADVANCED)
15 minutes
- The finder owns the items; sell them by auction for shells.
Auction Prep (3 min)
- Explain an English auction: prices rise and the last bidder wins. Practice signals and remind students not to exceed their shells.
Auctions (9 min)
- Auction items one at a time.
Auction Debrief (3 min)
- Ask how budgeting, demand, and rules affected the result.
Optional extension: Day 7 — Freedom
- In Think–Pair–Share, use the available objects to plan an escape.
4 minutes
- What items were expensive? Why? Where did supply feel low? What strategies worked?
- “Money made trading easier because ______.”
- Barter was hard → shells helped (commodity money) → money solves coincidence of wants.
- Bridge to Bitcoin – discuss that Bitcoin is a money that helps people exchange goods and services, then discuss one difference between Bitcoin and shells.
- Gather materials and verify that all playing cards have been returned for equal distribution in a future activity.
🔑Key points
- Barter can be difficult when people do not want what the other person has.
- Commodity money can make exchange easier.
- Prices, budgets, supply, and demand affect trading decisions.
💬Discussion questions
- Quick write or drawing: “One thing I learned about trade or money.”
- Gallery walk of price tags & auction results; discuss fairness and markets.
- Optional challenge (older kids): Design a new island money (rules, supply cap, how to prevent cheating).
📝Notes
Classroom management
- Set “Marketplace” boundaries; use a call-back (e.g., “Bit, block… BOOM!”).
- Trading rules posted: 1) Be kind, 2) Offer/Counteroffer, 3) No grabbing, 4) Finalize by handshake/high-five, 5) Return to places on call-back.
- If required, assign roles (Banker/Pirate helpers, Market Monitors) to channel energy and support younger learners.
Extensions and sponge activities
- Draw your island store and price three items in shells.
- Mental math: If you have 12 shells and win an auction for 9 shells, what’s left?
- Make a Venn diagram to show what kids value at home and on the island - are there objects which fall into both?
- Top 10 Wishlist - ask students to write a list of the top 10 items they would pack if they were going to a desert island.
Differentiation
- Younger students trade fewer categories (just Food/Water); older students handle more complex needs and dynamic pricing.
- ELL/Accessibility: Provide picture cards; sentence frames for offers; assign peer buddies.
- Safety: Movement is walking only; clear boundaries; timed rounds.
Suggested assignment
Explain barter to a parent or caregiver. Share how using shells made trading easier in the activity.
Appendix A: Story visual aids
Appendix B: Trade table
ضمیمههای چاپی در متنِ بازِ منبع نیستند و در این ترجمه هم نیامدهاند؛ برای آنها به سایت رسمی My First Bitcoin مراجعه کنید.پاشکۆ چاپکراوەکان لە دەقی کراوەی سەرچاوەدا نین و لەم وەرگێڕانەشدا نەهاتوون؛ بۆ ئەوانە سەیری ماڵپەڕی فەرمیی My First Bitcoin بکەن.The printable appendices are not part of the open source text and are not included in this translation; see the official My First Bitcoin website for them.