وقت تمام شد!کات تەواو بوو!Time is up!
فصل ۴ — ایمنی، امنیت و حریم خصوصی
۴.۲ دروازهبانها
Gatekeepers
دانشآموزان تفاوت میان فضاها و اطلاعات عمومی و خصوصی را از راه گفتوگوی هدایتشده و مثالهای دیداری بررسی میکنند. یادگیرندگان با استفاده از موقعیتهای آشنای روزمره، دستهبندیکردنِ آنچه معمولاً عمومی یا خصوصی است را تمرین میکنند و دربارهٔ این ایده بازاندیشی میکنند که هر فرد میتواند انتخاب کند چه اطلاعاتی را خصوصی نگه دارد یا به اشتراک بگذارد. این فعالیت آگاهی اولیه از حریم خصوصی، حد و مرزها و مسئولیت شخصی را پرورش میدهد.
🎯هدفها
دستاوردهای یادگیری
در پایان این فعالیت، یادگیرندگان:
- میان فضاها و اطلاعات عمومی و خصوصی تمایز قائل میشوند
- توضیح میدهند که چرا برخی چیزها باید خصوصی بمانند
- درمییابند که آدمها میتوانند انتخاب کنند چه چیزی را به اشتراک بگذارند
- گفتوگوی محترمانه و تصمیمگیری شخصی را تمرین میکنند
هدف به زبان دانشآموز
- «بررسی کن چه چیزهایی عمومیاند، چه چیزهایی خصوصیاند و چه چیزهایی را میخواهی به اشتراک بگذاری.»
🧰مواد و وسایل
- ابزارهای دیداری یا فلشکارتهایی که نمونههایی از مکانها و اطلاعات را نشان میدهند (نگاه کنید به ضمیمهٔ A)
- برگهٔ کار دانشآموز با کادرهای علامتزدنی برای عمومی / خصوصی (نگاه کنید به ضمیمهٔ B)
- مداد یا مداد شمعی
- تختهٔ سفید یا مقوای پوستر
- ماژیک
- در صورت امکان: پروژکتور یا صفحهٔ نمایش برای نمایش تصاویر
🛠️آمادهسازی
- کارتهای نمونه یا اسلایدها را نمایش دهید و روی تخته عمومی (PUBLIC) و خصوصی (PRIVATE) را بنویسید.
- برگههای کار و وسایل نوشتن را در دسترس بگذارید.
🧭مراحل اجرا
مرحلهٔ ۱: آغاز درس
۵ دقیقه
- از دانشآموزان بپرسید: «عمومی» یعنی چه؟ و «خصوصی» یعنی چه؟ پاسخهای متفاوت را فعلاً بدون اصلاح بپذیرید، سپس توضیح دهید که کلاس با کمک مثالهای روزمره با هم تصمیم خواهد گرفت.
مرحلهٔ ۲: فعالیت
۲۰ دقیقه
آمادهسازی
- توضیح دهید که برخی چیزها معمولاً عمومیاند، برخی معمولاً خصوصیاند و برخی به انتخاب بستگی دارند — پس همیشه فقط یک پاسخ درست وجود ندارد.
الگودهی
- یک نمونهٔ عمومی مانند پارک («افراد زیادی میتوانند به آنجا بروند و آن را ببینند») را با یک نمونهٔ خصوصی مانند رمز عبور («این فقط به یک نفر تعلق دارد») مقایسه کنید.
اجرا
- هر بار یک مثال دیداری نشان دهید — مثلاً پارک، اتوبوس، سرویس بهداشتی، ماشین، رنگ چشم، رمز عبور یا رمز کارت بانکی — و از دانشآموزان بخواهید رأی بدهند: «عمومی» یا «خصوصی». آن را زیر عنوان مناسب قرار دهید، سپس بپرسید: «چرا؟» یا «آیا ممکن است این گاهی تغییر کند؟»
نقطهٔ بررسی
- از دانشآموزان بخواهید تفاوت میان عمومی و خصوصی را با کلمات خودشان توضیح دهند؛ هنگام گوشدادن، به دنبال فهمیدن باشید، نه تعریفهای حفظشده.
بازاندیشی
- بپرسید: «آیا رنگ چشم همیشه خصوصی است؟»
- بپرسید: «آیا ممکن است چیزی خصوصی باشد، حتی اگر دیگران بتوانند آن را ببینند؟»
- دانشآموزان را به این ایده هدایت کنید که آدمها خودشان تعیین میکنند چه اطلاعاتی را به اشتراک بگذارند.
مرحلهٔ ۳: جمعبندی
- برگههای کار و وسایل را جمع کنید. بر این نکته تأکید کنید: «تصمیم اینکه چه اطلاعاتی را به اشتراک بگذارید با خود شماست؛ هوشمندانه رفتار کردن دربارهٔ حریم خصوصی کمک میکند شما در امان بمانید.»
🔑نکات کلیدی
- تمایز قائل شدن میان اطلاعات عمومی و خصوصی و تصمیمگرفتن دربارهٔ اینکه چه چیزی به اشتراک گذاشته شود.
💬پرسشهای گفتوگو
۵ دقیقه
- برگهٔ کار دارای کادرهای علامتزدنی را پخش کنید.
- دانشآموزان برای هر مورد تصمیم میگیرند که آن را عمومی نگه دارند یا خصوصی.
- تأکید کنید که پاسخها برای افراد مختلف میتواند متفاوت باشد.
📝یادداشتها
مدیریت کلاس
- گوشدادن محترمانه و نظرهای متفاوت را تشویق کنید
- از دانشآموزان نخواهید که اطلاعات شخصی حساس را به اشتراک بگذارند
فعالیتهای تکمیلی و پرکنندهٔ وقت
- مثالهای دیجیتال مانند نام کاربری یا عکسها را اضافه کنید
- یک پوستر از قوانین کلاس برای بهاشتراکگذاری اطلاعات بسازید
- به ابرقهرمانها و شرورها نگاه کنید — چرا آنها از هویت خود محافظت میکنند؟
- نموداری از اطلاعاتی بسازید که هر دانشآموز میخواهد به اشتراک بگذارد یا خصوصی نگه دارد
تطبیق با نیازهای گوناگون
- دانشآموزان کوچکتر: فقط از مثالهای مکانمحور استفاده کنید
- دانشآموزان بزرگتر: به موضوعهای دشوارتر بروید (دیانای، تشخیص چهره، موقعیت مکانی جیپیاس، نام)
- زبانآموزان/دسترسپذیری: تصاویر، اشارهها، زبان ساده
- ایمنی: از درخواست رمز عبور واقعی یا دادههای شخصی خودداری کنید
تکلیف پیشنهادی
از یک بزرگسال مورد اعتماد بخواهید یک نوع اطلاعات را که خودش ترجیح میدهد خصوصی نگه دارد نام ببرد و بگوید چرا. یکی از چیزهایی را که دربارهٔ اطلاعات عمومی و خصوصی یاد گرفتهاید به اشتراک بگذارید.
بەشی ٤ — سەلامەتی، ئاسایش و تایبەتێتی
٤.٢ دەروازەوانەکان
Gatekeepers
قوتابییەکان لە ڕێگەی گفتوگۆی ڕێنماییکراو و نموونە بینراوەکانەوە جیاوازی نێوان شوێن و زانیاریی گشتی و تایبەت دەدۆزنەوە. فێرخوازان بە بەکارهێنانی بارودۆخە ناسراوە ڕۆژانەکان ڕاهێنان دەکەن لەسەر پۆلێنکردنی ئەوەی بە زۆری گشتییە یان تایبەتە، و بیر لەو بیرۆکەیە دەکەنەوە کە تاکەکان دەتوانن هەڵبژێرن چ زانیارییەک تایبەت بهێڵنەوە یان هاوبەشی بکەن. ئەم چالاکییە هۆشیارییەکی سەرەتایی دەربارەی تایبەتێتی، سنوور و بەرپرسیارێتیی کەسی دروست دەکات.
🎯ئامانجەکان
دەستکەوتەکانی فێربوون
لە کۆتایی ئەم چالاکییەدا، فێرخوازان:
- شوێن و زانیاریی گشتی و تایبەت لێک جیا دەکەنەوە
- ڕوون دەکەنەوە بۆچی پێویستە هەندێک شت تایبەت بهێڵرێنەوە
- دەزانن کە خەڵک دەتوانن هەڵبژێرن چی هاوبەش بکەن
- ڕاهێنان دەکەن لەسەر گفتوگۆی ڕێزگرانە و بڕیاردانی کەسی
ئامانج بە وشەکانی قوتابی
- «دیاری بکە کام شت گشتییە، کام شت تایبەتە، و تۆ دەتەوێت چی هاوبەش بکەیت.»
🧰کەرەستەکان
- ئامرازی بینراو یان فڵاشکارت کە نموونەی شوێن و زانیاری نیشان دەدەن (بڕوانە پاشکۆی A)
- پەڕەی کاری قوتابی لەگەڵ خانەی نیشانەکردن بۆ گشتی / تایبەت (بڕوانە پاشکۆی B)
- قەڵەمی قورقوشم یان قەڵەمی مۆم
- تەختەی سپی یان کارتۆنی پۆستەر
- مارکەر
- ئەگەر بکرێت: پرۆجێکتەر یان شاشە بۆ نیشاندانی وێنەکان
🛠️ئامادەکاری
- کارتەکانی نموونە یان سلایدەکان نیشان بدەن و گشتی (PUBLIC) و تایبەت (PRIVATE) لەسەر تەختەکە بنووسن.
- پەڕەکانی کار و کەرەستەی نووسین دابنێن.
🧭هەنگاوەکانی جێبەجێکردن
هەنگاوی ١: دەستپێکردنی وانە
٥ خولەک
- لە قوتابییەکان بپرسن: «‹گشتی› واتە چی؟» و «‹تایبەت› واتە چی؟» وەڵامی جۆراوجۆر قبووڵ بکەن و هێشتا ڕاستیان مەکەنەوە، پاشان ڕوون بکەنەوە کە پۆلەکە پێکەوە، بە بەکارهێنانی نموونە ڕۆژانەکان، بڕیار دەدات.
هەنگاوی ٢: چالاکی
٢٠ خولەک
ئامادەکاری
- ڕوون بکەنەوە کە هەندێک شت بە زۆری گشتین، هەندێکیان بە زۆری تایبەتن، و هەندێکیشیان پشت بە هەڵبژاردن دەبەستن، بۆیە هەمیشە تەنها یەک وەڵامی دروست نییە.
نموونەنیشاندان
- نموونەیەکی گشتی، وەک پارک («خەڵکی زۆر دەتوانن بچنە ئەوێ و بیبینن»)، بەراورد بکەن لەگەڵ نموونەیەکی تایبەت، وەک وشەی نهێنی («ئەمە تەنها هی یەک کەسە»).
جێبەجێکردن
- هەر جارێک یەک نموونەی بینراو نیشان بدەن، وەک پارک، پاس، ئاودەست، ئۆتۆمبێل، ڕەنگی چاو، وشەی نهێنی، یان ژمارەی پینی بانک، و داوا لە قوتابییەکان بکەن دەنگ بدەن بە «گشتی» یان «تایبەت». لەژێر ناونیشانە گونجاوەکە دایبنێن، پاشان بپرسن: «بۆچی؟» یان «ئایا ئەمە هیچ کاتێک دەکرێت بگۆڕێت؟»
خاڵی پشکنین
- داوا لە قوتابییەکان بکەن جیاوازی نێوان گشتی و تایبەت بە وشەکانی خۆیان ڕوون بکەنەوە؛ لە وەڵامەکانیاندا بەدوای تێگەیشتندا بگەڕێن، نەک پێناسەی لەبەرکراو.
بیرکردنەوە
- بپرسن: «ڕەنگی چاو هەمیشە تایبەتە؟»
- بپرسن: «شتێک دەکرێت تایبەت بێت، تەنانەت ئەگەر کەسانی تریش بتوانن بیبینن؟»
- قوتابییەکان بەرەو ئەو بیرۆکەیە ڕێنمایی بکەن کە خەڵک خۆیان هەڵدەبژێرن چ زانیارییەک هاوبەش بکەن.
هەنگاوی ٣: کۆکردنەوە و کۆتایی
- پەڕەکانی کار و کەرەستەکان کۆ بکەنەوە. جەخت بکەنەوە: «ئێوە خۆتان بڕیار دەدەن چ زانیارییەک هاوبەش بکەن؛ زیرەک بوون دەربارەی تایبەتێتی یارمەتیتان دەدات سەلامەت بمێننەوە.»
🔑خاڵە سەرەکییەکان
- زانیاری گشتی و تایبەت لێک جیا بکەنەوە و بڕیار بدەن چی هاوبەش بکەن.
💬پرسیارەکانی گفتوگۆ
٥ خولەک
- پەڕەی کاری خانەی نیشانەکردن دابەش بکەن.
- قوتابییەکان بۆ هەر خاڵێک بڕیار دەدەن ئایا دەیانەوێت گشتی بیهێڵنەوە یان تایبەت.
- جەخت بکەنەوە کە وەڵامەکان لەوانەیە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاواز بن.
📝تێبینییەکان
بەڕێوەبردنی پۆل
- هانی گوێگرتنی ڕێزگرانە و ڕای جیاواز بدەن
- داوا لە قوتابییەکان مەکەن زانیاریی کەسیی هەستیار هاوبەش بکەن
چالاکییە زیادکراوەکان و پڕکەرەوەکانی کات
- نموونەی دیجیتاڵی زیاد بکەن، وەک ناوی بەکارهێنەر یان وێنە
- پۆستەرێکی یاساکانی پۆل بۆ هاوبەشکردنی زانیاری دروست بکەن
- سەیری سوپەرهیرۆکان و خراپەکاران بکەن - بۆچی ناسنامەکانیان دەپارێزن؟
- دیاگرامێک دروست بکەن لەو زانیارییانەی هەر قوتابییەک دەیەوێت هاوبەشیان بکات/تایبەتیان بهێڵێتەوە
گونجاندن لەگەڵ پێداویستییە جیاوازەکان
- قوتابییە بچووکەکان: تەنها نموونەی پەیوەست بە شوێن بەکاربهێنن
- قوتابییە گەورەکان: بچنە سەر بابەتی قورستر (دی ئێن ئەی، ناسینەوەی دەموچاو، شوێنی جی پی ئێس، ناو)
- فێرخوازانی زمان/دەستڕاگەیشتن: ئامرازی بینراو، ئاماژە، و زمانی سادە
- سەلامەتی: داوای وشەی نهێنیی ڕاستەقینە یان داتای کەسی مەکەن
ئەرکی پێشنیارکراو
داوا لە کەسێکی گەورەی متمانەپێکراو بکەن یەک جۆر زانیاری ناو بهێنێت کە بە ویستی خۆی تایبەتی دەهێڵێتەوە، و هۆکارەکەشی بڵێت. یەک شت لەوانەی دەربارەی زانیاریی گشتی و تایبەت فێر بوون هاوبەش بکەن.
Module 4 — Safety, Security, and Privacy
4.2 Gatekeepers
Students explore the difference between public and private spaces and information through guided discussion and visual examples. Using familiar everyday situations, learners practice classifying what is usually public or private and reflect on the idea that individuals can choose what information they keep private or share. The activity builds early awareness of privacy, boundaries, and personal responsibility.
🎯Objectives
Learning Outcomes
By the end of this activity, learners will:
- Distinguish between public and private spaces and information
- Explain why some things should be kept private
- Recognize that people can choose what they share
- Practice respectful discussion and personal decision-making
Objective In Student’s Words
- “Assess what things are public, what things are private, and what I want to share.”
🧰Materials
- Visual aids or flash cards showing examples of places and information (See Appendix A)
- Student worksheet with checkboxes for Public / Private (See Appendix B)
- Pencils or crayons
- Whiteboard or poster board
- Markers
- Nice-to-have: Projector or screen for images
🛠️Setup
- Display the example cards or slides and write PUBLIC and PRIVATE on the board.
- Set out worksheets and writing materials.
🧭Procedure
Step 1: Set up the lesson
5 minutes
- Ask students, “What does ‘public’ mean?” and “What does ‘private’ mean?” Accept multiple answers without correcting them yet, then explain that the class will decide together using everyday examples.
Step 2: Activity
20 minutes
Setup
- Explain that some things are usually public, some are usually private, and some depend on choice—so there is not always one correct answer.
Model
- Compare a public example, such as a park (“Many people can go there and see it”), with a private example, such as a password (“This belongs only to one person”).
Carry Out
- Show one visual example at a time—such as a park, bus, washroom, car, eye colour, password, or bank PIN—and have students vote ‘public’ or ‘private.’ Place it under the matching heading, then ask “Why?” or “Could this ever change?”
Checkpoint
- Ask students to explain the difference between public and private in their own words; listen for understanding rather than memorized definitions.
Reflection
- Ask: “Is eye colour always private?”
- Ask: “Can something be private even if other people can see it?”
- Guide students toward the idea that people choose what information they share.
Step 3: Wrap up
- Collect worksheets and materials. Reinforce: “You get to decide what information you share; being smart about privacy helps keep you safe.”
🔑Key points
- Distinguish public and private information and decide what to share.
💬Discussion questions
5 minutes
- Distribute the checkbox worksheet.
- Students decide for each item whether they would keep it public or private.
- Emphasize that answers may be different for different people.
📝Notes
Classroom management
- Encourage respectful listening and differing opinions
- Avoid asking students to share sensitive personal information
Extensions & Sponge Activities
- Add digital examples such as usernames or photos
- Create a class rule poster for sharing information
- Look at superheroes and villains - why do they protect their identities?
- Make a diagram of information each student wants to share/keep private
Differentiation
- Younger students: use only place-based examples
- Older students: move to more difficult subjects (DNA, Facial Recognition, GPS location, Name)
- ELL/Accessibility: visuals, gestures, simple language
- Safety: avoid asking for real passwords or personal data
Suggested assignment
Ask a trusted adult to name one kind of information they choose to keep private and why. Share one thing you learned about public and private information.