پرش به محتوا
آکادمی / تحلیل فاندامنتال / FDV و ارزش در گردش
🏛 آکادمی📊 داشبورد من🔁 مرور 🧪 آزمایشگاه📖 اصطلاحات

🔎 دانشکدهٔ ۷ · ارزش‌گذاری

FDV و ارزش در گردش

FDV & circulating market cap

سطح ۳ · متوسط (Intermediate)⏱ ۲۲ دقیقه❓ ۹ سؤال در بانک
🎯 هدف آموزشی: ارزش بازار، FDV و شناوری را محاسبه کنید، تورم عرضهٔ در گردش را از جدول آزادسازی به دست آورید و خطر توکن‌های «شناوری پایین، FDV بالا» را بشناسید.
پیش‌نیازها: ارزش‌گذاری نسبی

📚 آموزش در سه سطح

از سطح ساده شروع کنید؛ اگر روشن بود، سطح بعد را بخوانید. سطح مناسب شما ذخیره می‌شود.

🌱 توضیح ساده

سه عدد عرضه را بشناسید. «عرضهٔ در گردش» (Circulating supply) توکن‌هایی است که اکنون آزادانه قابل معامله‌اند. «عرضهٔ کل» (Total supply) همهٔ توکن‌های ساخته‌شده، شامل توکن‌های قفل‌شده، منهای توکن‌های سوزانده‌شده است. «عرضهٔ بیشینه» (Max supply) سقفی است که هرگز از آن فراتر نمی‌رود؛ مثلاً ۲۱ میلیون برای بیت‌کوین. برخی توکن‌ها مانند اتریوم سقف ثابت ندارند.

«ارزش بازار» (Market cap) برابر قیمت × عرضهٔ در گردش است. «ارزش کاملاً رقیق‌شده» (Fully Diluted Valuation یا FDV) برابر قیمت × عرضهٔ بیشینه (یا کل) است؛ یعنی اگر همهٔ توکن‌ها امروز در گردش بودند، با همین قیمت ارزش پروژه چقدر می‌شد. مثال: قیمت ۲ دلار، عرضهٔ در گردش ۵۰۰ میلیون و عرضهٔ بیشینه ۱۰ میلیارد؛ ارزش بازار ۱ میلیارد دلار و FDV بیست میلیارد دلار است.

نسبت ارزش بازار به FDV را «شناوری» (Float) هم می‌گویند: در مثال بالا فقط ۵٪. شناوری پایین یعنی ۹۵٪ توکن‌ها هنوز باید وارد بازار شوند. اگر تقاضا هم‌پای عرضهٔ جدید رشد نکند، قیمت تحت فشار قرار می‌گیرد. برای همین ارزش بازار کوچک یک توکن با شناوری پایین می‌تواند فریبنده باشد.

📘 توضیح متوسط

پدیدهٔ «شناوری پایین، FDV بالا» (Low float, high FDV) در سال‌های اخیر رایج شد: توکن با درصد کمی از عرضه عرضه می‌شود، کمیابی مصنوعی قیمت را بالا نگه می‌دارد و FDV به ارقام چندمیلیاردی می‌رسد؛ سپس آزادسازی‌های پیاپی فشار فروش می‌سازند. گزارش Binance Research در ۱۷ مه ۲۰۲۴ برآورد کرد حدود ۱۵۵ میلیارد دلار توکن بین ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰ آزاد می‌شود و میانگین نسبت MC/FDV توکن‌های عرضه‌شده در ۲۰۲۴ حدود ۱۲٫۳٪ بوده است.

برای سنجش رقیق‌سازی، «تورم سالانهٔ عرضهٔ در گردش» را حساب کنید: توکن‌هایی که طی ۱۲ ماه آینده آزاد یا صادر می‌شوند ÷ عرضهٔ در گردش فعلی. اگر ۵۰۰ میلیون در گردش باشد و ۲۵۰ میلیون در سال آینده آزاد شود، عرضهٔ در گردش ۵۰٪ رشد می‌کند؛ یعنی برای ثابت ماندن قیمت، ارزش بازار و در نتیجه سرمایهٔ خریداران هم باید حدود ۵۰٪ بیشتر شود.

تعریف «در گردش» بین منابع داده یکسان نیست. CoinGecko و CoinMarketCap ممکن است توکن‌های خزانه، استیک‌شده یا وام‌داده‌شده به بازارساز را متفاوت حساب کنند. پیش از هر محاسبه، از اسناد پروژه و داشبوردهای آزادسازی مانند Tokenomist (نام جدید Token Unlocks) جدول توزیع را بررسی کنید و ببینید کدام توکن‌ها واقعاً قابل فروش‌اند.

🔬 توضیح تخصصی

FDV همیشه معیار دقیقی نیست. برای توکن‌های بی‌سقف (مانند ETH یا DOGE) عرضهٔ بیشینه وجود ندارد و باید نرخ تورم و سوزاندن را دید. در برخی پروژه‌ها بخش بزرگی از عرضه در خزانه‌ای است که ممکن است هرگز فروخته نشود یا با رأی حاکمیتی سوزانده شود. پس FDV را «سناریوی بدبینانهٔ رقیق‌سازی» بدانید و در کنار آن جدول زمانی آزادسازی و رفتار احتمالی هر گروه دارنده را تحلیل کنید.

شناوری پایین فقط مسئلهٔ عرضهٔ آینده نیست؛ ساختار بازار را هم تغییر می‌دهد. وقتی عرضهٔ در گردش کم است، بخش بزرگی از آن ممکن است در اختیار چند بازارساز یا صرافی باشد و قیمت با سرمایهٔ کمی جابه‌جا شود. در چنین بازاری «کشف قیمت» ضعیف است و ارزش بازار و FDV بیش از آنکه ارزش را نشان دهند، محصول عرضهٔ محدودند.

یک قاعدهٔ عملی برای تحلیل: نسبت‌های ارزش‌گذاری (P/S، MC/TVL) را هم با ارزش بازار و هم با FDV حساب کنید. اگر پروژه با FDV گران و با ارزش بازار ارزان به نظر می‌رسد، پرسش کلیدی این است که درآمد و تقاضا با چه سرعتی نسبت به عرضه رشد می‌کنند. پاسخ این پرسش، نه خود عدد FDV، مسیر قیمت را در دورهٔ آزادسازی تعیین می‌کند.

🌍 مثال واقعی: عرضهٔ اولیهٔ ورلدکوین (WLD) — ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳

توکن ورلدکوین (WLD) در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ با سقف عرضهٔ اولیهٔ ۱۰ میلیارد توکن عرضه شد. طبق مستندات پروژه، حداکثر عرضهٔ در گردش هنگام عرضه ۱۴۳ میلیون WLD (حدود ۱٫۴٪) بود: ۴۳ میلیون برای کاربرانی که پیش از عرضه هویتشان تأیید شده بود و ۱۰۰ میلیون به‌صورت وام سه‌ماهه به پنج بازارساز خارج از آمریکا.

در روزهای اول، چون بسیاری از کاربران هنوز سهمشان را دریافت نکرده بودند، عرضهٔ واقعاً در گردش حتی کمتر بود و بیشتر آن را توکن‌های وام‌داده‌شده به بازارسازها تشکیل می‌داد. با قیمتی حدود ۲ تا ۳ دلار، ارزش بازار چند صد میلیون دلار اما FDV بیش از ۲۰ میلیارد دلار بود. این مثال کلاسیک شناوری پایین است: عدد ارزش بازار تصویر بسیار ناقصی از رقیق‌سازی آینده می‌داد.

🔤 واژگان تخصصی

عرضهٔ در گردش (Circulating supply)

توکن‌هایی که اکنون آزادانه قابل معامله‌اند.

مثال: ۱۴۳ میلیون WLD هنگام عرضه.

ارزش کاملاً رقیق‌شده (Fully diluted valuation (FDV))

قیمت ضربدر عرضهٔ بیشینه یا کل.

مثال: ۲ دلار × ۱۰ میلیارد = ۲۰ میلیارد دلار.

شناوری (Float (MC/FDV))

نسبت عرضهٔ در گردش به عرضهٔ بیشینه.

مثال: ۵۰۰ میلیون از ۱۰ میلیارد = ۵٪.

رقیق‌سازی (Dilution)

کاهش سهم هر دارنده با ورود توکن تازه به گردش.

مثال: رشد ۵۰ درصدی عرضهٔ در گردش در یک سال.

آزادسازی (Token unlock)

پایان قفل بخشی از توکن‌ها و ورود آن به گردش.

مثال: آزادسازی ۱٫۱۱ میلیارد ARB در ۱۶ مارس ۲۰۲۴.

🔑 نکات کلیدی

  • ارزش بازار = قیمت × عرضهٔ در گردش؛ FDV = قیمت × عرضهٔ بیشینه یا کل.
  • شناوری پایین یعنی عرضهٔ زیادی در راه است و تقاضا باید هم‌پای آن رشد کند.
  • تورم سالانهٔ عرضهٔ در گردش را از جدول آزادسازی محاسبه کنید.
  • تعریف «در گردش» بین منابع متفاوت است؛ اسناد پروژه را بررسی کنید.
  • نسبت‌های ارزش‌گذاری را هم با ارزش بازار و هم با FDV بسنجید.

⚠️ اشتباهات رایج

  • قضاوت دربارهٔ «کوچک بودن» پروژه فقط از ارزش بازار؛ اشتباه است چون با شناوری پایین، FDV ممکن است چندده برابر باشد.
  • فرض اینکه FDV دقیقاً ارزش آینده است؛ اشتباه است چون قیمت تا زمان آزادسازی ثابت نمی‌ماند و بخشی از عرضه شاید هرگز فروخته نشود.
  • استفاده از عدد «در گردش» یک سایت بدون بررسی؛ اشتباه است چون منابع تعریف‌های متفاوتی دارند.
  • نادیده گرفتن تورم در توکن‌های بی‌سقف؛ اشتباه است چون نبود سقف یعنی رقیق‌سازی دائمی ممکن است.

🛠 تمرین عملی: محاسبهٔ شناوری و تورم عرضه با ماشین‌حساب عرضه

  1. یک توکن با جدول آزادسازی عمومی انتخاب کنید و قیمت، عرضهٔ در گردش، عرضهٔ کل و بیشینه را از دو منبع ثبت کنید.
  2. در ماشین‌حساب عرضهٔ آزمایشگاه، ارزش بازار، FDV و شناوری را محاسبه کنید و اختلاف دو منبع را توضیح دهید.
  3. از جدول آزادسازی، توکن‌های ۱۲ ماه آینده را جمع بزنید و تورم عرضهٔ در گردش و رشد تقاضای لازم برای ثابت ماندن قیمت را بنویسید.

✅ معیار درستی: ارزش بازار، FDV، شناوری و تورم سالانه درست محاسبه شده و تفاوت تعریف «در گردش» در منابع توضیح داده شده است.

🧪 باز کردن ابزار مربوط

🔒 در هیچ تمرینی از سرمایهٔ واقعی، عبارت بازیابی (Seed Phrase)، کلید خصوصی یا اتصال کیف پول اصلی استفاده نکنید.

📝 آزمون تطبیقی

هر بار ۵ سؤال از بانک ۹ سؤالی این درس انتخاب می‌شود؛ سؤال‌هایی که قبلاً اشتباه زده‌اید زودتر برمی‌گردند. حدنصاب قبولی ۸۰٪ (۴ از ۵) است و درس بعد با قبولی باز می‌شود.

✍️ پرسش تشریحی

برای یک توکن با شناوری پایین، تحلیل کاملی از عرضه بنویسید: ارزش بازار، FDV، شناوری، جدول آزادسازی ۲۴ ماه آینده، دارندگان هر بخش و سناریوهای تقاضا برای ثابت ماندن قیمت.

بعد از نوشتن، پاسخ خود را با این معیارها بسنجید

خودارزیابی: هر نکته‌ای را که پاسخ شما به‌روشنی پوشش داده علامت بزنید.

🤖 دستیار آموزشی

دستیار آفلاین آکادمی: پاسخ‌ها فقط از متن درس‌ها و واژگان همین آکادمی پیدا می‌شوند و منبع هر پاسخ نشان داده می‌شود. هوش مصنوعی مولد نیست، حدس نمی‌زند و هیچ سیگنال خرید و فروشی نمی‌دهد.

📎 منابع مطالعاتی

🏁 معیار تسلط بر این درس: بتوانید ارزش بازار، FDV، شناوری و تورم عرضه را محاسبه کنید و اثر آزادسازی‌های آینده را در قضاوت دربارهٔ قیمت لحاظ کنید.

→ ارزش‌گذاری نسبیTVL و کاربران فعال ←

داده‌ها به‌صورت خودکار از کانال Coin_Kurd، Binance، CoinGecko و alternative.me به‌روز می‌شوند.