🧬 دانشکدهٔ ۸ · شاخص‌ها
SOPR و NVT
SOPR & NVT
پیش‌نیازها: MVRV و NUPL
📚 آموزش در سه سطح
از سطح ساده شروع کنید؛ اگر روشن بود، سطح بعد را بخوانید. سطح مناسب شما ذخیره می‌شود.
🌱 توضیح ساده
«SOPR» (نسبت سود خروجی‌های خرج‌شده) را رناتو شیراکاشی در ۲۰۱۹ معرفی کرد. برای هر سکه‌ای که در یک روز خرج می‌شود، ارزش آن در لحظهٔ خرج شدن را بر ارزشش در لحظهٔ ایجاد (آخرین حرکت) تقسیم می‌کنیم و برای همهٔ سکه‌های آن روز تجمیع می‌کنیم. SOPR بالاتر از ۱ یعنی سکه‌های خرج‌شدهٔ آن روز به‌طور میانگین با سود فروخته شده‌اند؛ زیر ۱ یعنی با زیان.
منطق رفتاری SOPR: در روند صعودی دارندگان معمولاً حاضر نیستند با زیان بفروشند، پس وقتی SOPR به حدود ۱ (نقطهٔ سر به سر) برمی‌گردد و دوباره بالا می‌رود، اغلب نشانهٔ حمایت تعبیر می‌شود. در روند نزولی برعکس، فروشندگانی که منتظر رسیدن به نقطهٔ سر به سر بوده‌اند نزدیک ۱ می‌فروشند و این سطح مقاومت می‌شود.
«NVT» (نسبت ارزش شبکه به تراکنش) را ویلی وو در ۲۰۱۷ معرفی کرد و آن را «نسبت P/E بیت‌کوین» نامید: NVT = ارزش بازار ÷ حجم روزانهٔ تراکنش آنچین به دلار. ایده این است که اگر ارزش بازار خیلی سریع‌تر از کاربرد اقتصادی شبکه (حجم انتقال) رشد کند، شبکه احتمالاً گران شده است.
📘 توضیح متوسط
مثال SOPR: در یک روز دو سکه خرج می‌شود؛ یکی که در ۲۰ هزار دلار ایجاد شده در ۳۰ هزار دلار، و دیگری که در ۴۰ هزار ایجاد شده در ۳۰ هزار. SOPR تجمیعی = (۳۰ + ۳۰) ÷ (۲۰ + ۴۰) = ۱. نسخه‌های رایج: «aSOPR» (تعدیل‌شده) که سکه‌های کمتر از یک ساعت را حذف می‌کند تا جابه‌جایی‌های سریع غیراقتصادی نویز نسازند، و STH-SOPR و LTH-SOPR برای هولدرهای کوتاه‌مدت و بلندمدت.
LTH-SOPR بسیار بالا یعنی هولدرهای بلندمدت با سودهای چندبرابری می‌فروشند، که در اواخر بازارهای صعودی رایج است. LTH-SOPR زیر ۱ یعنی حتی هولدرهای بلندمدت با زیان می‌فروشند، که در گذشته نشانهٔ تسلیم عمیق بازار نزولی بوده است.
NVT مشکل نویز دارد، چون حجم روزانه بسیار متغیر است. «NVT Signal» که دیمیتری کالیچکین در ۲۰۱۸ پیشنهاد کرد، به جای حجم روزانه از میانگین متحرک ۹۰ روزهٔ حجم استفاده می‌کند تا شاخص صاف‌تر شود. مثال: ارزش بازار ۱٫۲ تریلیون دلار و میانگین حجم روزانهٔ تعدیل‌شده ۱۰ میلیارد دلار؛ NVT برابر ۱۲۰ است.
🔬 توضیح تخصصی
تفسیر NVT با تغییر ساختار شبکه دشوارتر شده است. بخش بزرگی از فعالیت اقتصادی بیت‌کوین خارج از زنجیرهٔ اصلی رخ می‌دهد: معاملات داخلی صرافی‌ها، ETFها، شبکهٔ لایتنینگ و معاملات مشتقه. اگر حجم آنچین به دلیل این انتقال کاهش یابد، NVT بالا می‌رود بی آنکه شبکه «گران‌تر» شده باشد. همچنین تعدیل حجم برای حذف باقی‌مانده‌ها و جابه‌جایی‌های داخلی به روش هر شرکت داده بستگی دارد.
SOPR هم وابسته به رفتار است، نه قانون: در بازارهای پرنوسان SOPR بارها از ۱ عبور می‌کند و «حمایت» و «مقاومت» آن همان مشکل ویپ‌سای اندیکاتورهای تکنیکال را دارد. ترکیب SOPR با سنجه‌ای از مقدار (مثلاً سود یا زیان تحقق‌یافته به دلار) و با جهت روند، از تفسیر تک‌متغیره بهتر است.
اصل کلی برای همهٔ شاخص‌های آنچین: هر شاخص خلاصه‌ای از داده‌های پایه (قیمت، سن سکه، مقدار، برچسب) با چند فرض است. پیش از استفاده بپرسید: تعریف دقیق چیست؟ کدام داده‌ها حذف یا تعدیل شده‌اند؟ آیا سری زمانی بازنگری می‌شود؟ در چند چرخه آزموده شده؟ و آیا شاخص اطلاعاتی فراتر از خود قیمت دارد یا فقط تبدیل دیگری از آن است؟
🌍 مثال واقعی: تسلیم ژوئن ۲۰۲۲ از نگاه SOPR
در هفتهٔ منتهی به ۱۶ ژوئن ۲۰۲۲، پس از فروپاشی Terra و توقف برداشت در Celsius، Glassnode گزارش داد بیت‌کوین‌های خرج‌شده بیش از ۴٫۲ میلیارد دلار زیان تحقق‌یافتهٔ خالص ثبت کرده‌اند؛ بزرگ‌ترین زیان دلاری هفتگی تا آن زمان. قیمت در ۱۸ ژوئن به حدود ۱۷٫۶ هزار دلار رسید.
در همان روز LTH-SOPR به حدود ۰٫۶۴ سقوط کرد؛ یعنی حتی هولدرهای بلندمدت به‌طور میانگین با حدود ۳۶٪ زیان می‌فروختند. Glassnode یادآوری کرد در بازارهای نزولی پیشین برگشت‌ها وقتی رخ داده بود که این شاخص به محدودهٔ ۰٫۴ تا ۰٫۶ رسیده بود. با این حال کف نهایی چرخه پنج ماه بعد، در نوامبر ۲۰۲۲، شکل گرفت. درس: SOPR شدت درد بازار را می‌سنجد، نه تاریخ کف را.
🔤 واژگان تخصصی
ارزش سکه‌های خرج‌شده هنگام خرج تقسیم بر ارزششان هنگام ایجاد.
مثال: SOPR برابر ۱٫۰۵ یعنی فروش با سود میانگین ۵٪.
SOPR فقط برای سکه‌های ۱۵۵ روز یا قدیمی‌تر.
مثال: ۰٫۶۴ در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۲.
ارزش بازار تقسیم بر حجم روزانهٔ تراکنش آنچین به دلار.
مثال: ۱٫۲ تریلیون ÷ ۱۰ میلیارد = ۱۲۰.
NVT با میانگین متحرک ۹۰ روزهٔ حجم برای کاهش نویز.
مثال: پیشنهاد دیمیتری کالیچکین در ۲۰۱۸.
SOPR با حذف سکه‌هایی که کمتر از یک ساعت عمر داشته‌اند.
مثال: حذف جابه‌جایی‌های سریع داخلی صرافی‌ها.
🔑 نکات کلیدی
- SOPR بالای ۱ یعنی فروش با سود و زیر ۱ یعنی فروش با زیان.
- در روند صعودی SOPR نزدیک ۱ اغلب حمایت و در روند نزولی مقاومت بوده است.
- LTH-SOPR زیر ۱ نشانهٔ تسلیم عمیق در بازارهای نزولی گذشته بوده است.
- NVT = ارزش بازار ÷ حجم آنچین؛ انتقال فعالیت به خارج از زنجیره آن را مخدوش می‌کند.
- هر شاخص را با تعریف، فرض‌ها، بازنگری و حجم نمونه‌اش بسنجید.
⚠️ اشتباهات رایج
- معامله بر اساس هر عبور SOPR از ۱؛ اشتباه است چون در بازار پرنوسان ویپ‌سا رایج است.
- تفسیر NVT بالا به‌عنوان حباب قطعی؛ اشتباه است چون حجم ممکن است به خارج از زنجیره منتقل شده باشد.
- دیدن LTH-SOPR پایین به‌عنوان تاریخ دقیق کف؛ اشتباه است چون کف ۲۰۲۲ ماه‌ها بعد آمد.
- استفاده از SOPR خام بدون تعدیل؛ اشتباه است چون جابه‌جایی‌های سریع غیراقتصادی نویز می‌سازند.
🛠 تمرین عملی: محاسبهٔ SOPR و NVT با داده‌های ساختگی و واقعی
- برای یک روز ساختگی پنج سکهٔ خرج‌شده با قیمت ایجاد و قیمت خرج بنویسید و SOPR تجمیعی را حساب کنید.
- از یک منبع عمومی ارزش بازار و میانگین ۹۰ روزهٔ حجم تراکنش تعدیل‌شدهٔ بیت‌کوین را بیابید و NVT Signal را حساب کنید.
- نمودار STH-SOPR شش ماه اخیر را ببینید و بنویسید چند بار از ۱ عبور کرده و قیمت در هر بار چه کرده است.
✅ معیار درستی: SOPR با فرمول تجمیعی درست محاسبه شده، NVT با داده و منبع آمده و تحلیل عبورها شامل همهٔ موارد است.
🔒 در هیچ تمرینی از سرمایهٔ واقعی، عبارت بازیابی (Seed Phrase)، کلید خصوصی یا اتصال کیف پول اصلی استفاده نکنید.
📝 آزمون تطبیقی
هر بار ۵ سؤال از بانک ۹ سؤالی این درس انتخاب می‌شود؛ سؤال‌هایی که قبلاً اشتباه زده‌اید زودتر برمی‌گردند. حدنصاب قبولی ۸۰٪ (۴ از ۵) است و درس بعد با قبولی باز می‌شود.
✍️ پرسش تشریحی
SOPR و NVT را با هم مقایسه کنید: هر کدام چه چیزی را می‌سنجد، چه فرض‌هایی دارد، چگونه با تغییر ساختار بازار مخدوش می‌شود و چگونه می‌توان آن‌ها را در کنار شاخص‌های دیگر در یک گزارش آنچین به کار برد.
بعد از نوشتن، پاسخ خود را با این معیارها بسنجید
خودارزیابی: هر نکته‌ای را که پاسخ شما به‌روشنی پوشش داده علامت بزنید.
🤖 دستیار آموزشی
دستیار آفلاین آکادمی: پاسخ‌ها فقط از متن درس‌ها و واژگان همین آکادمی پیدا می‌شوند و منبع هر پاسخ نشان داده می‌شود. هوش مصنوعی مولد نیست، حدس نمی‌زند و هیچ سیگنال خرید و فروشی نمی‌دهد.
📎 منابع مطالعاتی
- Glassnode Docs — LTH-SOPR
- Glassnode Insights — Breaking up On-Chain Metrics for Short and Long Term Investors
- Glassnode Insights — Falling Dominoes: Capitulations Across the Board (Week 25, 2022)
🏁 معیار تسلط بر این درس: بتوانید SOPR و NVT را محاسبه و تفسیر کنید، نسخه‌های گروهی و تعدیل‌شده را بشناسید و محدودیت‌هایشان را در تحلیل لحاظ کنید.